Ísinn brotinn: þekkingarframlag á norðurslóðum

Á meðan ís bráðnar á láði og legi brenna málefni norðurslóða æ heitar á alþjóðasamfélaginu. Þar má nefna stórvægilegar loftslagsbreytingar,

öryggis- og friðarmál, hnattvæðingu, hugsanlega auðlindaupptöku og opnun sjóleiða. Öll tengjast þessi málefni innbyrðis og hafa vaxið mjög að mikilvægi undanfarin áratug. Á þeim tíma hafa ríkin átta sem tilheyra Norðurskautsráðinu öll markað sér opinbera stefnu er snýr að svæðinu. Enn fremur hafa mörg ríki sem ekki teljast til norðurslóðaríkja, sem og óopinberir aðilar, mikinn áhuga á aðkomu að svæðinu. Ísland á mikilla hagsmuna að gæta en hefur takmarkað bolmagn til að hafa áhrif á gang mála.

Dulin auðlind

Íslendingar hafa þó ýmislegt fram að færa. Ein slík auðlind, sem ekki fær alltaf mikla umfjöllun, eru þær margvíslegu rannsóknir á málefnum norðurslóða sem byggst hafa upp í íslensku háskólasamfélagi. Líkt og málefnin eru fjölþætt eru rannsóknirnar þverfaglegar og snúa meðal annars að sviðum hug- og félagsvísinda, verkfræði- og náttúruvísinda; sem og heilbrigðis- og menntavísindum. Mikilvægi þessara rannsókna fer aðeins vaxandi og ættu allir háskólar landsins að leggja sitt af mörkum.

Rannsóknasetur í víðtæku samstarfi

Háskóli Íslands leggur einnig sitt lóð á vogarskálina og mikilvægur liður í því er stofnun nýs Rannsóknarseturs um norðurslóðir sem opnað verður á alþjóðlegri ráðstefnu um áskoranir og tækifæri á norðurslóðum á Hótel Sögu, 18. og 19. mars. Nýja rannsóknasetrinu (Centre for Arctic Policy Studies – CAPS) er ætlað að vera vettvangur fyrir þverfaglegt samstarf á sviði norðurslóðarannsókna með áherslu á hlutverk ríkja, stofnana og óopinbera aðila í stjórnarháttum, menningu og samfélagi á norðurslóðum.

Rannsóknasetrið mun starfa innan ramma Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands en leita jafnframt eftir samstarfi við aðra íslenska háskóla, íslensk og erlend rannsókna- og fræðasetur á sviði norðurslóðarannsókna, og við sérfræðinga í opinbera geiranum og einkageiranum á Íslandi og víðar.

Sjálfbær stefna í málefnum norðurslóða

Mikið liggur við að bregðast af skynsemi við þessum stærstu áskorunum okkar tíma og Ísland hefur margt fram að færa varðandi uppbyggingu þessa svæðis. Samvinna og þekking liggja því þó til grundvallar og þar brennur á að geta byggt á eigin rannsóknum og verið þannig sjálfbær í samfélagi þjóða.

Pia Hansson, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands, Kristinn Schram, forstöðumaður Rannsóknarseturs um norðurslóðir, og Margrét Cela, verkefnistjóri Rannsóknaseturs um norðurslóðir.



Pia Hansson, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands,

Kristinn Schram, forstöðumaður Rannsóknarseturs um norðurslóðir, og

Margrét Cela, verkefnistjóri Rannsóknaseturs um norðurslóðir.