Kosningamál í Noregi gæti seinkað olíuleit við Jan Mayen

Deilur um hvort leyfa eigi olíuleit við Lófót og í Vesturál hafa blossað upp í Noregi eftir að stefnuskrárnefnd Verkamannaflokksins, flokks Jens Stoltenbergs forsætisráðherra, ákvað að leggja til við flokksþing í apríl að flokkurinn styddi að hafsvæðið yrði opnað til leitar á næsta kjörtímabili. Málið er líklegt til að verða eitt helsta kosningamálið í norsku þingkosningunum þann 9. september í haust. Úrslitin gætu haft áhrif á hversu hratt verði farið í olíuleit við Jan Mayen og á íslenska Drekasvæðinu.

Tillaga stefnuskrárnefndarinnar, sem Helga Petersen, varaformaður Verkamannaflokksins, stýrir, hefur kallað á hörð viðbrögð, bæði úr öðrum flokkum og frá umhverfisverndarsamtökum. Við Lófót eru gjöfulustu fiskimið Noregs og mikilvægustu hrygningarstöðvar norska þorsksins, en einnig fjölskrúðugt fuglalíf og stórir kaldsjávarkóralar á hafsbotni.

Samstarfsflokkur Verkamannaflokksins í ríkisstjórn, SV, systurflokkur Vinstri grænna, leggst alfarið gegn olíuleit þar og formaður Náttúruverndarsamtaka Noregs hótar harðri baráttu; segir óverjandi að leyfa þar olíuboranir. Þá hefur flokkahópur vinstri grænna í Norðurlandaráði sameiginlega ályktað gegn borunum við Lófót.

Norskir vísindamenn deila um hvaða áhrif stór olíuleki, í líkingu við þann sem varð í Mexíkóflóa fyrir þremur árum, hefði við Lófót. Í umræðuþætti í norska ríkissjónvarpinu í gærkvöldi sagði sérfræðingur við Hafrannsóknastofnun Noregs að miðin við Lófót væru grundvöllur fiskveiða Norðmanna og að stórt olíuslys þar gæti haft langvarandi áhrif á sjávarútveginn. Prófessor í sjávarlíffræði við Oslóarháskóla sagði áhættuna hins vegar takmarkaða og benti á að rannsóknarmódel sýndu að 1-6% af seiðaárgangi myndu drepast við stórt olíuslys.

Samtök norska iðnaðarins fagna tillögu um stefnubreytingu og segja svæðið mikilvægt fyrir olíuiðnaðinn. Starfsemi þar skapi fjölda nýrra starfa og auki hagsæld í Norður-Noregi. Olíumálaráðherrann Ola Borten Moe, sem kemur úr Miðflokknum, systurflokki Framsóknarflokksins, hafði fyrir áramót lýst sig fylgjandi opnun Lófótar-svæðisins. Hægriflokkurinn styður einnig málið, en skoðanakannanir sýna hann í stórsókn og að hann geti velt Verkamannaflokknum úr sessi sem stærsti flokkur Noregs.

Litið var á það sem eftirgjöf Verkamannaflokksins, systurflokks Samfylkingarinnar, þegar flokkarnir þrír í hinni rauðgrænu ríkisstjórn Noregs gerðu með sér samkomulag um að leyfa ekki olíuleit við Lófót og í Vesturál á kjörtímabilinu. Í staðinn var gerð sú málamiðlun að opna Jan Mayen-svæðið og í framhaldinu ákváðu norsk stjórnvöld fyrir áramót að taka þátt í olíuleit á íslenska hlutanum, Drekasvæðinu.

Vegna mikillar fjarlægðar frá Noregsströndum er Jan Mayen-svæðið talið síðri kostur fyrir norska olíuiðnaðinn. Verði stefnubreyting eftir þingkosningarnar í haust, og Lófótur opnaður, má búast við að áhuginn á Jan Mayen-svæðinu minnki og olíuáformum Norðmanna þar seinki.