Ávarp á alþjóðadegi fjölmiðlafrelsis

Tjáningarfrelsið er á meðal okkar dýrmætustu réttinda. Það liggur til grundvallar öllu öðru frelsi og er ein helsta stoð mannlegrar reisnar. Frjálsir, margradda og óháðir fjölmiðlar eru ómissandi til þess að tjáningarfrelsið fái notið sín. Þetta er inntak Alþjóðlegs dags fjölmiðlafrelsis. Frelsi fjölmiðla felur í sér frelsi til að hafa skoðanir og leita, sækja og miðla upplýsingum og hugmyndum á hvaða hátt sem er og án tillits til landamæra; eins og kveðið er á um í 19. grein Mannréttindayfirlýsingarinnar. Slíkt frelsi er frumskilyrði heilbrigðs og kraftmikils samfélags.

Umbreytingarnar í Arabaheiminum hafa sýnt hversu sterkt afl felst í þránni eftir réttindum þegar nýir og gamlir fjölmiðlar eru virkjaðir. Nýfengið fjölmiðlafrelsi gefur fyrirheit um umbreytingu samfélaga í krafti gagnsæis og reikningsskila. Það opnar nýjar leiðir til samskipta og til að deila upplýsingum og þekkingu. Öflugar nýjar raddir sem áður fengu ekki að heyrast, hasla sér völl, ekki síst á meðal hinna yngri.

Af þessum sökum er Alþjóðadagur fjölmiðlafrelsis í ár helgaður þemanu Nýjar raddir: Fjölmiðlafrelsi í þágu þjóðfélagsbreytinga.

Fjölmiðlafrelsi er líka ógnað víða um heim. Á síðasta ári fordæmdi UNESCO morð sextíu og tveggja blaðamanna sem týndu lífi vegna starfa sinna. Þessir blaðamenn ættu ekki að gleymast og draga ber fremjendur ódæðisverkanna til ábyrgðar.

Fjölmiðlun færist í æ ríkari mæli inn á netið og á sama tíma sæta vefblaðamenn, þar á meðal bloggarar, ofríki og árásum og eru jafnvel drepnir starfa sinna vegna. Þá verður að vernda rétt eins og starfsmenn hefðbundinna fjölmiðla.

Stofnanir Sameinuðu þjóðanna þinguðu í fyrsta skipti um öryggi blaðamanna og refsileysi ofsækjenda þeirra 13. og 14. september 2011. Þar var tekin saman áætlun um hvernig Sameinuðu þjóðirnar gætu skapað frjálsara og öruggara umhverfi fyrir blaðamenn og fjölmiðlastarfsmenn hvarvetna í heiminum.

Á sama tíma munum við halda áfram að styrkja lagalegar stoðir frjálsra, margradda og óháðra fjölmiðla, sérstaklega í ríkjum sem ganga í gegnum umbreytingar eða endurreisn eftir átök. Við verðum sérstaklega að leggja ungu fólki lið til þess að þróa með sér gagnrýnt viðhorf og fjölmiðlalæsi, nú á tímum upplýsingaofgnóttar.

Alþjóðadagurinn er okkar tækifæri til að draga fánann að húni í baráttunni við að efla fjölmiðlafrelsi.

Við hvetjum ríki, atvinnufjölmiðla og óháð félagasamtök til að taka höndum saman við Sameinuðu þjóðirnar í þeirri viðleitni að efla tjáningarfrelsi jafnt á netinu sem utan þess í samræmi við alþjóðlega viðurkennd grundvallarsjónarmið. Þetta er hryggjarstykki einstaklingsréttinda, grunnur heilbrigðra samfélaga og afl í þágu félagslegra breytinga.