Góðmennska við kaupmenn

Nú um stundir standa Samtök verslunar og þjónustu fyrir átakinu Það borgar sig að versla á Íslandi, þar sem íslenskir neytendur eru hvattir til að beina viðskiptum sínum fyrir jól til íslenskra verslana, á þeim grundvelli að verslun á Íslandi stuðli að bættum efnahag.

Í herferðinni segja samtökin sögu af manneskju sem kaupir útvarp af afgreiðslukonu sem á tvo syni og með því að versla af henni sé kaupandinn að styðja íslenska tónlist því konan getur núna fjármagnað tónlistarnám annars sonarins, sem kaupandinn mun svo síðar meir hlusta á í útvarpinu.

Boðskapur sögunnar er fallegur og alveg réttur, kannski örlítið langsóttur en rétt er að íslensk verslun eflir efnahag Íslands. En eiga neytendur að versla hjá íslenskum smásölum eingöngu á þeim forsendum?

Mér þykir það frekar léleg beiðni kaupmanna að ætlast til þess að fólk flykkist í verslanir sínar af góðmennskunni einni. Viðskiptavinir íslenskra verslana eiga að versla hjá íslenskum verslunum á sömu forsendum og kaupmenn selja vörur sínar, á viðskiptalegum forsendum. Neytendur eru oft og tíðum harðsnúnir rekstrarmenn sem sætta sig ekki við neitt annað en hagstæðasta verðið, en það er eitthvað sem margir rekstrarmenn gera hins vegar ekki. Enn fremur efast ég stórlega um að verslunarmenn leggi á vörur sínar af góðmennskunni einni.

Því miður er verslun á Íslandi illa rekin, eins og fram kom í skýrslu McKinsey sem kynnt var í lok síðasta mánaðar. Framleiðni er lág og verslunarrými er allt of stórt, t.a.m. er meðalverslunarstærð á Íslandi um 550 fermetrar en meðalstærð á Norðurlöndunum og Bretlandi er 357 fermetrar. Þetta þýðir að um 4,1 fermetri af verslunarplássi er á hvert mannsbarn á Íslandi meðan það er 2,1 að meðaltali í ofangreindum löndum.

Líklegast er verslun á Íslandi enn að glíma við afleiðingar góðærisins fyrir 2008, þegar opnaðar voru verslanir af miklum móð og öllum „gekk vel“. Líklegast hafa sumar matvöruverslanir burði til að standa undir miklum fjölda verslana en þær sem það gera eru iðulega í smærri kantinum og nýta fermetrana vel. Aðrar verslanir sem ekki selja nauðsynjavörur hafa þrátt fyrir það þanið út fermetraplássið líkt og þær væru staðsettar í milljónaborg og halda uppi vöruverði með því að reka óhagstæð verslunarveldi.

Það er því sorglegt að sjá kaupmenn biðja neytendur að versla hjá sér á þeirri forsendu að það sé svo gott fyrir íslenskan efnahag, þegar þeir eru í raun og veru bara að biðja neytendur um að niðurgreiða óhagkvæman verslunarrekstur þeirra. Íslenskir kaupmenn ættu heldur að draga saman seglin, einfalda og hagræða í rekstri, hætta að borga í SVÞ og leyfa neytendum að njóta góðs af sparnaðinum af lægra vöruverði. Ég hvet því íslenska neytendur til að versla þar sem það er hagstæðast fyrir þá, hvort sem það er á Íslandi eða annars staðar, og nota sparnaðinn t.d. í tónlistarnám fyrir börnin sín. Þetta er eina leiðin til að lækka vöruverð á Íslandi.