Já – Þjóðkirkja

Margir kunningjar mínir hafa spurt mig hvernig ég hyggist svara spurningu nr. 3 um þjóðkirkjuna í þjóðaratkvæðagreiðslunni 20. október. Þegar ég segist ætla að svara spurningunni jákvætt heimta þeir rökstuðning – hvernig það geti samræmst lífsviðhorfum frjálslyndis og umburðarlyndis? Og nú langar mig til að deila svarinu með lesendum Fréttablaðsins.

Segja má að kirkjan hafi átt samleið með þjóðinni í meira en þúsund ár. Oft hefur kirkjan átt bágt á þessu tímabili og oft hefur hún fjarlægst þjóð sína. En um síðir hefur hún ævinlega nálgast þjóðina á ný – fylgt henni. Kirkjan hefur tekið margvíslegum breytingum, en í megindráttum hefur hún samt fylgt þjóðinni. Æðstu embættismenn kirkjunnar – voru um aldir samþykktir af Alþingi – og voru í reynd þjóðarleiðtogar.

Þegar samfélagið ákvað að gerast lögformlega kristið árið 999 eða þar um bil, þá byggði sú ákvörðun þegar á hefðum um trúfrelsi og umburðarlyndi. Hér höfðu heiðnir norrænir höfðingjar stjórnað landnámi og samfélagsgerð með kristnum mæðrum – og verkafólki. Til að halda frið hefur fólki af ólíkum uppruna og trúarlegum bakgrunni lærst að lifa saman. Þegar svo þjóðin varð lögformlega kristin þá bundu menn meira að segja umburðarlyndi gagnvart heiðnum trúarbrögðum í lög.

Kirkjan og talsmenn hennar hafa ævinlega lagt áherslu á að þjóna þjóðinni allri – það felst líka í hugtakinu þjóðkirkja. Þjóðkirkjan sinnir líka margvíslegu samfélagslegu hlutverki gagnvart börnum, gömlu fólki og sjúklingum. Þegar áföll ríða yfir eða þörf knýr á samúð og samstöðu.

Þjóðkirkjan spyr ekki um afstöðu einstaklinga þegar hún þjónar sjúkum eða gömlum eða öðrum sem þurfa á henni að halda. Kirkjurnar eru samkomustaðir allrar þjóðarinnar, helgistaðir og tónleikahallir sem standa opnar öllum almenningi hvar sem hann kann að standa í trúarefnum.

Það er af þessum ástæðum sem maður getur verið vafagemsi í trúmálum en jafnframt vinur þjóðkirkjunnar. Vegna þess að menningarlegar ástæður hníga til þess. Það er ekki svo margt sem er sameinandi fyrir okkur sem þjóð, en þjóðkirkjan með mikinn meirihluta þjóðar innanstokks er þó meðal þess. Enda þjónar hún öllum þjóðfélagsþegnum sem þurfa og vilja.

Ég játa að svar mitt einkennist af ákveðinni íhaldssemi gagnvart gildum – gildisíhaldssemi. Engu að síður er auðvelt að rökstyðja að ákvæði um þjóðkirkju eigi heima í stjórnarskrá. Tökum öll þátt í kosningunum á laugardaginn.