Seðlabankinn tekur „Schacht" á evrubréf

Með „Schacht" er átt við Hjalmar Schacht fyrrum seðlabankastjóra Þýskalands eftir fyrri heimsstryjöldina en hann var á sinni tíð oft nefndur skuggaprins alþjóðlegra fjármála.

Eins og kunnugt er af fréttum fór skuldatryggingaálag ríkissjóðs upp í um 700 punkta við ákvörðun forsetans. Við það urðu skuldabréf í evrum sem ríkissjóður gaf út, og koma eiga til afborgunar veturinn 2011 til 2012, mjög heitir pappírar.

Það sem hefur gerst síðan hefur valdið nokkrum vangaveltum hér innanlands því álagið fór skyndilega að lækka án þess að nokkur inneign væri í raun fyrir slíku með áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins í uppnámi vegna tafa á Icesave. Hér á Seðlabanki Íslands greinilega hlut að máli.

Már Guðmundsson seðlabankastjóri skýrði frá því í ræðu sinni á ársfundi bankans í dag að bankinn hefði keypt bréf úr tveimur flokkum íslenskra skuldabréfa fyrir samtals 116 milljónir evra eftir áramótin þegar verð þeirra féll á botninn í kjölfar ákvörðunar forseta Íslands. Þá var skuldatryggingaálagið á þessum bréfum milli 600 og 700 punktar. Það þýðir að upphafsafslátturinn til Seðlabankann var 6% til 7% af nafnverði bréfanna. Það er svo spurning um hve frekari afsláttur af vöxtunum sjálfum var mikill.

Sjálfur segir seðlabankastjóri að kaupin hafa verið gerð á mjög góðum kjörum. Þessi aðgerð gerir það meðal annars að verkum að gjaldeyrisforðinn hrekkur nú fyrir fyrrgreindum afborgunum. „Auk þess mun hún þegar upp verður staðið lækka erlendar skuldir ríkissjóðs með minni tilkostnaði en ef ekki hefði komið til þeirra," segir Már Guðmundsson í ræðu sinni

Þetta er þekkt í sögunni og eitt besta dæmið er þegar Schacht notaði svipaðar kringumstæður á þriðja áratug síðustu aldar til að grynnka á stríðsskuldum Þjóðverja. Bandaríkjamenn héldu á umfangsmiklum bunkum af þýskum ríkisskuldabréfum á þessum tíma.

Sagan segir að Schacht hafi komið þeim orðrómi í gang vestan hafs að Þjóðverjar ætluðu að fara í greiðslufall með þessi bréf. Við það hröpuðu þau niður í 30-40% af nafnverði. Þá fékk Schacht útflutningsfyrirtæki í Þýskalandi til þess að fá vörur sínar í Bandaríkjunum greiddar með þessum bréfum gegn því að geta síðan fengið nafnverð þeirra endurgreitt í ríkismörkum í Þýskalandi.

Hvort sem Seðlabankinn hefur notað milliliði eða ekki hefur hann sýnt fram á muninn að hafa yfirmenn þar starfandi sem hafa lært til verksins í stað afdánkaðara stjórnmálaforingja. Og ef ekki annað hefur bankinn útskýrt gátuna um afhverju skuldatryggingaálag ríkissjóð hefur lækkað svo ört frá áramótum. Því eins og hefur komið fram er álagið mælt í áþreifanlegum viðskiptum en ekki í einhverju reykfylltu bakherbergi.

Með kaupum sínum hefur Seðlabankinn ekki aðeins grynnkað á skuldum ríkissjóðs heldur hefur hann einnig á sama tíma lækkað skuldaryggingaálagið og sýnt þannig fram á vaxandi traust á Íslandi á þessum markaði.