Aðskilnaður ríkis og kirkju

Í nútímasamfélagi er umræða um trú oft álitin forboðin. Yfirleitt er talið að ekki sé til neitt eitt rétt svar og trú og trúrækni u oftast talin vera af hinu góða en þeir sem andmæla eru oft úthrópaðir öfgamenn. Miðað við mína reynslu er það að vera trúleysingi yfirleitt talið vera nokkuð slæmt.

Öfugt við það sem flestir telja er trú hins vegar ekki kjarni umræðunnar um aðskilnað ríkis og kirkju. Meira að segja eru helstu stuðningsmenn aðskilnaðar kirkjunnar frá ríkinu Sjöunda dags aðventistar. Trú og trúrækni skipta engu í umræðunni því ástæðan fyrir því að barist er gegn Þjóðkirkju er sú að ríkið á ekki að skipta sér af jafn óáþreifan­legum hlut og trúnni. Þar að auki er rekstur Þjóðkirkju hrein og klár mismunun.

Hugtakið Þjóðkirkja felur í sér að ríkið styrki kirkjuna fjárhagslega, með öðrum orðum, Þjóðkirkjan er í raun ríkisrekið fyrirtæki. En hvað er það annað en mismunun gagnvart öðrum trúfélögum? Hvers vegna á íslenska ríkið að styrkja hina lútersku kirkju en ekki Votta Jehóva, Múslimafélagið eða Sjöunda dags aðventista? Hvað er það sem gerir hina lútersku kirkju svona miklu betri en öll hin trúfélögin?

Þar að auki er mikilvægt að ríkið fari ekki að hafa áhrif á trúar­skoðanir þegna sinna. En með Þjóðkirkju koma bersýnilega þessi áhrif í ljós; það þykir nánast óeðlilegt að vera ekki meðlimur Þjóðkirkjunnar. Börn sem ekki halda upp á jól og taka ekki þátt í kristinfræðikennslu í skólum eru álitin skrýtin. Í landi þar sem trú­frelsi er í hávegum haft er óásættan­legt að einu trúfélagi sé hyglað með fjárframlögum, heimsóknum í skóla og kristinfræðikennslu.

Einnig er þörf á viðhorfsbreytingu almennings til trúfélagsskipta. Við fæðingu eru börn skráð í trúfélag móður, án þess að þau hafi myndað sér sérstaka skoðun á þeim trúarbrögðum. Þar að auki er fermingaraldurinn á Íslandi 13 ára, sem er að mínu mati allt of lágur aldur. Allt of margir fermast bara vegna þess eins að allir aðrir gera það, eða til þess að fá gjafir. Þess vegna tel ég skynsamlegast að leyfa fólki sjálfu að ráða hvaða trú höfðar til þess og að menn geti skráð sig í trúfélög, finnist fólki þau heillandi. En í dag er því öfugt farið; maður þarf að skrá sig úr trúfélagi, höfði það ekki til manns. Þar að auki eru til dæmi um að fólki hafi verið bannað að vera með svokölluð „trúfrelsis­átök" þar sem trúfélagsskráningar­blöðum hefur verið dreift, til að auðvelda fólki að skipta um trúfélög. Þetta er að sjálfsögðu forkastanlegt; með trúfrelsis­átökum er einungis verið að leiðrétta fólk sem skráð er í trúfélag sem samræmist ekki trúarskoðunum þess og að sjálfsögðu er enginn neyddur til eins eða neins í þessum leiðréttingum. Allar trúfélagsleiðréttingar eru gerðar með vitund og vilja þess sem leiðréttir hvaða trúfélagi hann tilheyrir.

Þjóðkirkjan er rándýr í rekstri. Hún kostar um 5 milljarða á ári sem er sambærilegt við fjárframlög ríkisins til Háskóla Íslands. Í árferði sem þessu er forgangs­röðun algert lykilatriði og er rekstur Þjóðkirkju fáránlegur. Í Morgunblaðinu í gær kom fram að hver Íslendingur fari 4,3 sinnum í kirkju árlega. Það þýðir að hver kirkjuviðvera Íslendings er niður­greidd um u.þ.b. 3.500 krónur. Þessi kostnaður er ekki greiddur af kirkjuförunum sjálfum, heldur af þjóðinni allri. Múslimar, Vottar, trúleysingjar og allir aðrir eru að borga fyrir rándýra kirkjuviðveru hluta þjóðarinnar. Er það svo fáránlegt að ætlast til að Þjóðkirkjan verði sjálfbær stofnun? Að þeir sem telji hana nauðsynlega og nota hana borgi brúsann?

Þess má geta að þessir styrkir eru viðbót við sérstakt safnaðargjald sem allir sem eru skráðir í Þjóðkirkjuna þurfa að greiða. Það allra versta er hins vegar það að þrátt fyrir alla þessa styrki þurfum við samt að borga sérstaklega fyrir brúðkaup, fermingar og jarðarfarir.