Hverra er ávinningurinn?

Stóriðjufyrirtækin á Íslandi vilja leggja sitt af mörkum til að hjálpa íslensku samfélagi og þjóðarbúskap á miklum erfiðleikatímum. Þessu lýsir upplýsingafulltrúi, Rio Tinto á Íslandi yfir í upphafi greinar sinnar í Fréttablaðinu sl. fimmtudag. Annað í greininni er til að réttlæta að þau þurfi ekki að leggja meira af mörkum en þau gera nú.

Upplýsingafulltrúinn segir að árlega greiði fyrirtækið 1,3 ma.kr í tekjuskatt en getur þess einnig að í upphaflegum fjárfestingasamningi fyrirtækisins við íslensk stjórnvöld var gert ráð fyrir að fyrirtækið greiddi 33% tekjuskatt. Síðan hafa íslensk stjórnvöld lækkað hann niður í 15%. Án þessarar lækkunar má því ætla að fyrirtækið greiddi tæpa 2,9 ma.kr. árlega í tekjuskatt eða 1,6 ma.kr. meira en það gerir nú.

Upplýsingafulltrúin rekur einnig hvernig áformuð umhverfis-, orku- og auðlindagjöld muni leggjast á fyrirtæki sitt. Hann segir 30 aura orkugjald á hverja kílówattsstund af rafmagni kosta fyrirtækið 900 milljónir. Þá segir hann gjald upp á 14 evrur á hvert losað tonn af koltvíoxíði kosti fyrirtækið 700 milljónir króna. Samtals gerir þetta 1,6 milljarða króna. Þessi gjöld myndu líklega lækka tekjuskatta fyrirtækisins um 2-300 m.kr. svo hækkun skatta yrði minni en sú skattalækkun sem því féll í skaut á liðinni blómatíð og skattaleg staða þess betri en þegar það ákvað fjárfestingar sínar. Þessum gjöldum hafa stóriðjufyritækin og launaðir sem ólaunaðir talsmenn þeirra mótmælt harðlega. Enginn mótmælti þegar skattbyrðin var færð af þeim yfir á almenning.

Upplýsingfulltrúinn segir það álver sem hann er talsmaður fyrir noti 18% af þeirri raforku sem seld er á Íslandi. Með einföldum reikningi sést að öll raforkan dygði rúmlega 5 álverum. Samanlagt myndu þau greiða 6,5 milljarða króna í tekjuskatt. Það eru 0,4 til 0,5 prósent af vergri landsframleiðslu. Þessar skattgreiðslur eru meginhluti þess arðs sem Ísland hefur af þeim orkuauðlindum sem notaðar eru til raforkuframleiðslu. Telur fyrirtækið, upplýsingafulltrúinn og aðrir talsmenn þessa kerfis að þessir 6,5 milljarðar séu hæfileg renta Íslendinga af þessum náttúruauðlindum sínum? Telja þeir það réttláta skiptingu að í hlut Íslands kom 6,5 milljarðar á móti 43 milljörðum í hagnað eigendanna eftir skatta? Finnst almenningi auðlindunum vel varið með þessum hætti?

Björn Valur Gíslason

höfundur er alþingismaður Vinstri grænna