Dýravernd

Það er lítið fjallað um dýravernd á Íslandi. Dýraverndunarsamtökin hafa frá árinu 1959 verið í virku samstarfi við Norður­löndin. Það var ekki fyrr en 1994 sem komið var á lögum um rétt dýra á Íslandi.

Ég las pistil í Mogganum á síðasta ári. Hann segir frá myndbandi um vondan aðbúnað á kjúklingabúum á vegum KFC og þá óþarflegu grimmd sem dýrin þurfa að þola. Þar er vitnað í dýraverndunar­sinnann Temple Grandin og samtök hennar. Hún er virtur fræðimaður og hefur gert rannsóknir til að þróa mannúðlegri vinnubrögð við eldi og slátrun dýra. Nánari upplýsingar á www.grandin.com.

Er fylgst nægjanlega með framkvæmd slátrunar dýra á Íslandi? Dýralæknar eiga að hafa eftirlit með sláturhúsum og aðbúnaði dýra á bændabýlum. Er það nógu virkt?

Er það rétt að í sumum löndum séu það íslamskir slátrarar sem aflífa dýrin á þann hátt sem trúarbrögðin segja til um? Eru það dýralæknar sem fylgjast með að það sé gert á sem kvala­minnstan hátt?

Í fyrirspurn til dýraverndunarfélagsins var svarið að það hefði ekki hugmynd um það. Ef einhverjir vita um þessi mál vinsamlegast látið í ykkur heyra.

Rúmenía hefur fengið sérstakt leyfi hjá Evrópusambandinu til að halda í aldagamlan sið í sveitum landsins sem felur í sér að svínum og lömbum er slátrað án þess að þau séu svipt meðvitund áður. Lög ESB kveða á um að dýr séu aflífuð með mannúðlegum hætti í sláturhúsum og séu deyfð fyrst. Rúmenar sögðu þessar reglur ógna þjóðar­arfi sínum!

Fyrir einhverjum árum vildu arabaþjóðir kaupa af okkur lifandi lömb vegna þess að samkvæmt þeirra trú skulu lömbin skorin eftir þeirra reglum. En okkur fannst þetta ómannúðleg aðferð við slátrun svo ekkert varð úr þeim viðskiptum. Ef sá sem framkvæmir slátrunina gerir það rétt þá er það eitt hnífsbragð. Því miður er það sjaldnast svo einfalt. Dýr hafa verið aflífuð á þennan hátt gegnum aldirnar og eru það ennþá. Oft er það gert af kunnáttuleysi á kvalafullan hátt. Samkvæmt dýraverndunarlögum á að aflífa dýr með skjótum og sársaukalausum hætti.

Sársaukafullar dýratilraunir viðgangast enn þótt dregið hafi úr þeim. Á síðasta ári birtist viðtal við heimspeking þar sem rætt var um tilraunir á dýrum og hvort þær séu réttlætanlegar enda skiptar skoðanir meðal dýra­siðfræðinga. Hann segir að allt fram á 20. öldina leyfðist mönnum að gera nánast allt við dýr og ekki fyrr en á seinnihluta aldarinnar hafi verið farið að gagnrýna það að einhverju marki. 1944 var Draize-prófið samþykkt af bandaríska matvæla- og lyfjaeftirlitinu. Það gekk út á það að setja efni, oft óþynnt, í augu og feld dýranna til að athuga hvort ígerð myndaðist. Til eru myndir af kanínum sem voru festar á gapastokk og augu þeirra spennt upp þannig að þær gátu ekki lokað þeim. Síðan voru efni sett í augun á þeim. Oft án verkjalyfja. Það var ekki fyrr en á níunda áratugnum að menn fóru að berjast gegn þessum tilraunum.

Í verksmiðjubúum er fjöldi dýra í litlu plássi og geta lítið hreyft sig. Er svona búskapur byrjaður hér á landi? Við verðum að vera vel á verði og gæta þess að það séu gerðar strangar kröfur til þeirra sem ætla að fara í þannig rekstrarform.

Talsmenn amerísku hamborgara­búllunnar Burger King hafa sent bandarísku PETA-samtökunum (samtökum dýravina) tilkynningu þess efnis að þeir kaupi egg og svínakjöt frá framleiðendum sem ali dýrin ekki í búrum. Einnig hefur fyrirtækið sett sig í samband við hænsnabú og hvatt eigendur til að taka upp mannúðlegri slátrunarhætti en almennt hefur tíðkast. Kannski hefur þessi ákvörðun Burger King áhrif á aðra í skyndibitaiðnaðinum?

Nautaat er með því ljótasta sem maður sér en erfitt að uppræta það því aldagömul hefð liggur þar að baki. Spjótum er stungið í hrygginn á nautunum á mjög viðkvæma staði þannig að þau finna mikinn sársauka við hverja hreyfingu. Og þannig er þeim sleppt út á völlinn þar sem þau eru dauðadæmd en kvalin og pínd rækilega áður. Svo er sagt að nautið og nautabaninn standi jafnt að vígi!

Ef við vitum um illa meðferð á dýrum eða sjáum ofbeldi gagnvart þeim þá eigum við að hafa samband strax við lögregluna eða dýraverndunarsamtökin.

Við eigum að bera virðingu fyrir öllu lífi, líka dýranna. Þau eiga skilið að lifa hamingjusömu og óttalausu lífi.

Höfundur er hjúkrunarfræðingur og áhugamaður um dýravernd.