Skoðun

Heila­rotnun og hug­ræktar­stöðvar á tímum gervi­greindar

Líkur eru á að gervigreind muni tortíma mannkyni innan áratugar. Þannig hljóma fréttir um allan heim þessa dagana. Erfitt er að greina hvað er raunveruleg ógn og hvað er áróður tæknirisanna sem stæra sig af tækninni í þeim tilgangi að laða að fjárfesta.

Pitsuostur, al­þjóða­við­skipti og al­manna­hagur

Vísir birti í síðustu viku fréttir af harðri gagnrýni samtaka bænda og Ingibjargar Davíðsdóttur þingmanns Miðflokksins á áform fjármálaráðherra um að leggja fram frumvarp um breytta tollflokkun á pitsuosti með íblandaðri jurtaolíu. Tollflokkunin hefur verið deilumál í rúm sex ár, eða frá því að fjármálaráðuneytið þrýsti á embætti ríkisskattstjóra að breyta tollflokkun pitsuostsins.

„Það er enn verið að drepa börn“

Það eru mörg teikn á lofti um aukna andstöðu við þjóðarmorðingjana í Ísrael. Á nýafstöðnu Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna kom fjöldi þjóðarleiðtoga í pontu og fordæmdu árásir Ísraels á Gaza og á Palestínumenn á Vesturbakkanum.

Miklum afla landað utan kvóta

Á hverju ári er talsvert miklu magni af þorski landað utan kvóta. Á síðasta ári var 4.579 tonnum af þorski landað í svo kallaðan Verkefnasjóð sjávarútvegsins (VS-afli) og telst hann ekki með almennum aflaheimildum.

Dánaraðstoð: sjálf­ræði, mann­réttindi og mörk sam­fé­lagsins

Umræðan um dánaraðstoð snýst ekki aðeins um dauðann. Hún snýst líka um mannréttindi, sjálfræði, mannlega reisn og mörk þess valds sem samfélagið hefur til að setja einstaklingnum skorður þegar kemur að ákvörðunum um eigið líf og lífslok.

Erum við til­búin fyrir hálfs metra hækkun sjávar?

Nú þegar gerist það að sjór flæðir yfir bryggjur á sumum stöðum á landinu á stórstraumsflæði. Hvað gerist þegar grunnstaða sjávar hefur hækkað um hálfan metra og stórstreymi, djúp lægð og álandsvindur fara saman?

Við erum öll orðin verkkaupar

Segjum að þú ætlir að byggja hús. Nú afhendi ég þér vél sem reisir fullbúið hús á þrjátíu sekúndum. Frábært, ekki satt?

„Er hún ekki bara á túr?”

Til þjálfara, kennara og skólastarfsfólks sem vinna með ungu fólki.

Ævi­löng túlka­þjónusta á kostnað útsvarsgreiðenda

Kostnaður túlkaþjónustu borgarinnar þrefaldast á aðeins fimm árum. Kostnaður Reykjavíkurborgar vegna túlkaþjónustu hefur rokið upp. Að frádregnum endurgreiðslum ríkisins og kostnaði vegna táknmálstúlkunar nam hann 55,3 milljónum króna árið 2020. Árið 2025 var hann kominn í tæplega 170 milljónir.

Ein­mana­leikinn tekur sér ekki helgar­frí

Í Staðarbergi 6 í Hafnarfirði er Lækur, athvarf fyrir fólk sem glímir meðal annars við geðrænar áskoranir, félagslega einangrun og skerta virkni. Einangrun getur haft alvarleg áhrif á bæði andlega og líkamlega heilsu og oft aukið geðrænar áskoranir.

Beislið sem hnýtir sig sjálft

Fyrir tveimur vikum gerðist nokkuð sem fáir hefðu spáð fyrir ári. Forstjórar þriggja keppinauta í gervigreind, Dario Amodei hjá Anthropic, Sam Altman hjá OpenAI og Elon Musk hjá xAI, tóku undir sama ákallið: að hægja þyrfti á þróuninni, því vélarnar gætu brátt farið að bæta sig sjálfar og runnið okkur úr greipum.

Nýtt tíma­bil í skipu­lags­málum Reykja­víkur

Skipulagsmál hafa lengi verið eitt heitasta umræðuefnið á kaffistofum borgarbúa. Það er ekkert skrítið. Fáar ákvarðanir borgarinnar hafa jafn bein áhrif á daglegt líf okkar. Skipulagið ræður miklu um það hvort við komumst greiðlega til vinnu, finnum bílastæði við heimilið, njótum birtu í íbúðinni og hvort uppbygging íbúða haldi í við þarfir borgarbúa.

Kynheilbrigði ung­menna með öðru­vísi taugaþroska

Kynheilbrigði er mikilvægur þáttur í lífi hvers og eins og hluti af almennu heilbrigði. Rannsóknir sýna að börn og ungmenni með öðruvísi taugaþroska eru allt að fjórum sinnum líklegri til að verða fyrir kynferðislegu ofbeldi heldur en jafnaldrar þeirra sem fylgja dæmigerðu þroskaferli.

Því­líkar villi­götur

Umræðan um SÁÁ er á ótrúlegum villigötum. Ásakanir á hendur stjórn SÁÁ um afskipti af faglegu heilbrigðisstarfi hafa flogið hátt síðustu vikur. Hver heilbrigðisstarfsmaðurinn á fætur öðrum talar eins og enginn hafi vit á þjónustu SÁÁ nema þeir sjálfir, og jafnvel forsvarmenn stéttarfélaga hafa séð sig knúna til að tjá sig og birt ályktanir. En þegar gengið er á viðkomandi, þá verður fátt um svör.

Bóka­söfnin okkar

Bókasöfn eru alls konar og bjóða upp á margvíslega þjónustu.

Skildi hug­mynd Trumps vera “sleggjan” sem allir eru að leita af.

Hugmyndin um að láta tolltekjur taka við af tekjuskatti hefur vakið athygli í Bandaríkjunum, þar sem Donald Trump hefur haldið því fram að ríki geti létt skattbyrði á vinnuafli með því að færa skattheimtu yfir á innfluttar vörur. Þótt þessi nálgun sé umdeild í stærri hagkerfum er athyglisvert að skoða hana í samhengi við Ísland, þar sem efnahagskerfið er lítið, opið og óvenju háð innflutningi á orku, mat og neysluvörum.

Opið bréf til Húnboga Þórs Árna­sonar

Kæri Húnbogi Þór, Ég skrifa þér vegna fyrirhugaðs leigusamnings Fjöl ehf. við íslenska ríkið um húsnæðið að Klettatröð 8 undir svokallaða brottfararstöð. Ég vil biðja þig um að staldra við áður en fyrirtæki þitt skuldbindur sig til þátttöku í þessu verkefni.

Hvar eru þing­menn NV-kjördæmis?

Nú hefur innviðaráherra gefið út reglugerð um skiptingu á svokölluðum 5,3% potti fyrir yfirstandandi fiskveiðiár. Í þeim potti er m.a skel og rækjubætur, línuívilnun, byggðarkvóti og strandveiðar.

Noregur styrkir EES – Ís­land verður að fylgja

Ég fagna því að norska ríkisstjórnin ætlar ekki lengur að bíða þar til ákvarðanir ESB eru fullmótaðar áður en hún lætur til sín taka. Hún vill verja norska hagsmuni fyrr, forgangsraða EES-málum af meiri festu og samhæfa stjórnsýsluna betur. Að mínu mati er þetta einmitt sú stefnubreyting sem Ísland þarf að taka sér til fyrirmyndar.

Landsleikar RÚV!

Um helgina var nýr spurningaþáttur RÚV, Landsleikarnir, frumsýndur í beinni útsendingu á laugardagskvöldi. Þar etja sveitarfélög víðs vegar um landið kappi og slíkur þáttur hefur augljóslega burði til að skapa stemningu, samstöðu og heilbrigða keppni meðal landsmanna.

Við erum ekki jafn ömur­leg og við höldum

Við erum ekki jafn ömurleg og við höldum, langt í frá. En þegar ég hlusta á umræðuna í kennaranáminu og samfélaginu í heild um skóla án aðgreiningar er tónninn oft sá sami. „Allt er ómögulegt“, „of fáir fá stuðning“, „kerfið er brotið“.

Bjórinn sem slapp við suðurferðina

Í sumar runnu upp þau tímamót fyrir okkur hjá Beljanda brugghúsi í Breiðdalsvík að við þurftum ekki að senda bjórinn okkar fyrst fram og til baka til Reykjavíkur áður en hægt var að selja hann í næsta firði hér fyrir haustan.

Í hvaða vit­leysu erum við stödd?

Skatt­lagning til vel­sældar

Í upphaf mánaðar kynnti ríkisstjórnin fjárlög fyrir árið 2027. Þar var í raun ekkert sem kom á óvart. Það voru auknar álögur á heimil og ferðamenn þrátt fyrir loforð forsætisráðherra fyrir síðustu alþingiskosningar um að skattar yrðu ekki hækkaðir á „venjulegt fólk”.

Bar­áttan er ekki búin

Lítið fór fyrir Alþjóðaviku heyrnarlausra í síðustu viku. Kannski er ein ástæðan sú að í augum stórs hluta þjóðarinnar eru heyrnarlausir fyrst og fremst skilgreindir út frá fötlun, en síður sem menningar- og minnihlutahópur.

Hver á arfinn?

„Þá streymir sú hugsun um oss sem ískaldur foss, að allt verði loks upp í dvölina tekið frá oss, er dauðinn, sá mikli rukkari, réttir oss, reikninginn yfir það, sem var skrifað hjá oss.“ Tómas Guðmundsson, Hótel Jörð

Að tala um dauðann er að tala um lífið

Dauðinn er óhjákvæmilegur hluti lífsins, jafn raunverulegur og andardrátturinn sjálfur. Samt eigum við mörg erfitt með að tala um hann og reynum gjarnan að halda hugsuninni um hann frá okkur eins lengi og við getum.

Til hamingju Reykjanesbær með leik­skólana okkar

Í ágúst náðist mikilvægur áfangi í leikskólamálum í Reykjanesbæ þegar öll 18 mánaða börn fengu úthlutað leikskólaplássi. Raunar voru yngstu börnin sem fengu pláss 16 mánaða gömul. Þetta eru ánægjuleg tímamót fyrir barnafjölskyldur í bænum og árangur markvissrar vinnu og uppbyggingar frá árinu 2022, en leikskólaplássum fjölgaði um alls 211 á síðasta kjörtímabili.

Skuggamansal á Ís­landi

Íslenskt réttarvörslukerfi stendur frammi fyrir nýrri og skelfilegri birtingarmynd mansals og ofbeldis hér á landi. Ég hef því miður kynnst þessum málum í stöfum mínum sem lögmaður og ítrekað fengið inn á mitt borð viðkvæm mál þar sem konur í viðkvæmri stöðu vegna fötlunar, alvarlegrar neyslu eða erfiðra félagslegra aðstæðna eru skipulega nýttar af mönnum af erlendum uppruna í þeim eina tilgangi að tryggja þeim síðarnefndu landvistarleyfi og fjárhagslegan ávinning.

Grateful Dead á Sæ­brautinni

Það var heiðskírt í Reykjavík á föstudagskvöldið, sem telst orðið nægilegt tilefni til að menn taki eftir veðrinu, og um tíuleytið hafði Sæbrautin breyst í útileikhús. Ferðamenn stóðu þar með þrífætur og síma á lofti, sumir í nýjum dúnúlpum sem líklega höfðu verið keyptar fyrr um daginn með þeirri hugarró sem fylgir því að sjá ekki kortareikninginn fyrr en heim er komið.