Blöskrar hegðun ferða­manna við Sól­heima­jökul

„Þetta er villtur heimskautarefur sem er örugglega að hósta af því að einhver gaf honum snakk með sýrðum rjóma og laukbragði eða einhvern fjandann,“ segir í myndskeiðinu sem Þórir leiðsögumaður náði af refnum.

„Þetta villta dýr sem hefur takmarkaðan aðgang að fæðu hefur fattað að hann getur fengið fríar máltíðir með því að hanga í kringum ferðamannastaði og vera krúttlegur.“

Hann hafi til að mynda séð fólk gefa refum hálfétna samloku, vöfflu og burrito-vefju.

„Það er greinilegt að margir nútímamenn hafa nær engan skilning á því hvernig náttúran virkar og hvernig við eigum öll að reyna að draga úr áhrifum okkar á hana,“ segir í myndskeiðinu.

Þórir staðfestir í samtali við fréttastofu að hann hafi ítrekað séð fólk fóðra refi við Sólheimajökul en vildi að öðru leyti ekki tjá sig um málið.

Bílar skaðlegri en matargjafir

Leiðsögumaðurinn Davíð Geir Jónasson starfar við Mýrdalsjökul og segist bæði hafa séð erlenda ferðamenn og Íslendinga gefa refum. Hann horfi þó á þetta mildari augum og hafi jafnvel gefið þeim sjálfur.

„Ég held að lífsbaráttan fyrir refina sé það hörð að það að hafa áhyggjur af mataræðinu er ekki á pýramídanum. Það er mikið frekar að ég sé að þeir séu að svelta frekar en að þeir séu að drepast úr einhverjum lífsstílssjúkdómum.“

„Það getur alveg verið að þeir borði eitthvað sem fer illa í þá eða jafnvel drepur þá. En ég held bara að úti í náttúrunni þá er margt annað sem getur drepið þá. Ég sé fleiri refi verða fyrir bílum heldur en að deyja úr sykursýki eða einhverju ofnæmi,“ bætir Davíð við.

„Það eru nokkrir refir sem hafa orðið hændir að fólki, mest í Þórsmörk og síðan hefur þetta gerst við Kötlujökul og síðan aðeins byrjað að gerast við Sólheimajökul. Þessi refur er yfirleitt bara að koma og fara.“

Davíð segist mest hafa séð refi í Þórsmörk og að skálaverðir í Langadal og Húsadal hafi jafnvel verið með refahvolpa.

„Þeir fundu greni þar sem búið var að skjóta móðurina og þeir tóku hvolpana að sér og ólu þá upp.“

Eðlilegt að þeir kúgist en fólk eigi ekki að fóðra þá

Sunna Björk Ragnarsdóttir, sviðsstjóri dýrafræði og ferskvatns hjá Náttúrufræðistofnun, segir meginregluna þá að ekki eigi ekki að fóðra villt dýr.

„Bæði er sennilegt að þú sért ekki að gefa þeim þá fæðu sem þau væru almennt þróuð til þess að borða og hins vegar ertu líka að ræna þau þessari getu sinni til þess að lifa af. 

Því það er ósennilegt að þau verði þá fóðruð allt árið um kring. Þetta eru almennt kannski ferðamenn sem eru að stoppa þarna dagpart sem eru að gefa dýrunum. Á meðan eru dýrin þá að tapa sinni náttúrulegu getu til að afla sér fæðu.“

Eðlilega sæki dýrin í matinn þar sem þetta er auðveld fæða og mun erfiðara að afla hennar í náttúrunni. Þau eigi þá á hættu að þróa með sér varasamt atferli.

„Það er mjög eðlilegt fyrir dýrin að þau síðan fari að komast upp á lagið með þetta.“

Sunna hefur séð áðurnefnt myndskeið og segir það ekki eðlilegt að refur sjáist vappa um á bílastæði. Á myndskeiðinu virðist refurinn vera að kúgast en hún segir ekki bara hægt að tengja það við athæfi manna.

„Það er ekkert óeðlilegt við það í dýraríkinu. Dýr éta náttúrulega mjög fjölbreytta fæðu oft og æla síðan upp því sem þau geta ekki melt.“

Það að refurinn sé á bílastæðinu geti bent til þess að hann sé orðinn vanur því að fá fæðu á svæðinu.

„Almennt eru þetta dýr sem kjósa ekki návist við manninn.“

Fólk þurfi að huga að ruslinu

Davíð leiðsögumaður bendir á að refirnir séu einungis að reyna að komast af.

„Ég held að þetta sé alveg meinlaust fyrir þá. Ég hef alveg gefið refum að borða þegar það er hart í ári fyrir þá, sérstaklega á veturna.“ Hann geri því ekki athugasemdir við það þegar fólk fóðrar refina.

„Það er ekkert að verða einhver sprenging í refastofninum út af þessu eða neitt þannig sem ég get séð.“

Þess í stað beinir Davíð því frekar til ferðamanna að passa betur upp á umgengni sína á viðkvæmum svæðum.

„Að vera ekki að misbjóða náttúrunni og hirða upp allt rusl eftir sig.“