Bæn grunnskóla­kennara – opið bréf til nýs meiri­hluta í Reykja­vík um mennta­mál

Nú eru sveitarstjórnarkosningarnar 2026 afstaðnar og komið að því að mynda nýjan meirihluta í Reykjavík.

Hér er ákall í nokkrum liðum í tengslum við menntamál í borginni til þeirra sem eiga eftir að starfa í borgarstjórn.

1. Vandið ákvarðanatöku varðandi menntamál.

• Við erum enn að súpa seyðið af því þegar hugmyndafræðin „Skóli án aðgreiningar“ var innleidd án nægs undirbúnings og fjármagns til skólanna. Mín skoðun er sú að ef rétt hefði verið staðið að þeirri innleiðingu þá stæðum við ekki í þeim sporum sem við stöndum í dag.

2. Talið við fagfólkið sem þekkir ástandið í raunaðstæðum.

• Ég verð alltaf jafn undrandi á því þegar mikilvægar ákvarðanir eru teknar án þess að samtal hafi átt sér stað við fagfólk er málið varðar.

3. Takið faglegar ákvarðanir byggðar á þeim gögnum sem til eru.

• Nóg er til af gögnum til að rýna í en það vantar oft að þau séu nýtt á réttan hátt.
• Munið að rýna vel í öll gögn og leita skýringa ef spurningar vakna.
• Hafið í huga að mismunandi niðurstöður eftir skólum hafa sínar skýringar. Þetta er ekki eins og sumir halda að kennarar á Íslandi nenni ekki að vinna vinnuna sína og kenna börnum landsins.

4. Hættið að bera saman búrhvali og ketti.

• Nemendur eru alls konar og eiga að fá að vera það. Það þarf að koma til móts við þá á þeirra forsendum og til þess þarf að útvega kennurum réttu verkfærin.
• Samsetning nemendahópa er mismunandi eftir skólum og hverfum. Það vita þeir best sem hafa starfað í fleiri en einum skóla.
• Forréttindablinda má aldrei hafa áhrif á ákvarðanir okkar í málefnum barna.

5. Setjið verkefni sem réttilega tilheyra ríkinu á herðar þess.

• Allt of mörg börn þurfa sérhæfðari þjónustu en þá sem hægt er að veita innan almenns grunnskóla. Það þarf að byggja bjargir fyrir þessi börn.
• Grunnskólarnir eru í dag að fást við verkefni sem eiga sum heima innan heilbrigðiskerfisins og þarf að rétta þá skekkju.
• Ekkert barn á að þurfa að bíða lengi eftir greiningu eða úrræðum við hæfi því að hver dagur í lífi barns er mikilvægur.
• Það er ekki í lagi að börn á yngsta stigi þurfi að bíða í einhver ár eftir greiningu né að börnum með fjölþættan vanda sé hent á milli kerfa.

6. Gleymið því ekki að þekking og reynsla fagaðila innan menntageirans skiptir máli og við megum ekki missa meira fagfólk í önnur störf.

• Það að ungir kennarar sjái sig ekki eldast í starfi er mjög alvarleg staða.
• Þegar kennarar með reynslu hverfa á braut þá þyngist róðurinn fyrir þá sem eftir eru í faginu.
• Það eru ekki nein geimvísindi af hverju róðurinn er svona þungur í mörgum leikskólum borgarinnar og vandinn er víða mjög alvarlegur. Hlutfall faglærðra hefur áhrif á gæði skólastarfs og í leikskólum er grunnurinn lagður sem grunnskólarnir byggja síðan á svo við tölum ekki um önnur skólastig þar á eftir.

7. Munið að skólasamfélagið er fjöregg þjóðarinnar sem ber að hlúa vel að.

• Það er gömul tugga en sönn að ekkert samfélag er sterkara en veikasti hlekkur þess.
• Skólasamfélagið erum við öll og við þurfum að horfa á það heildrænt.

8. Verið hugrökk og horfið til framtíðar.

• Það gildir það sama um skólakerfið og foreldrahlutverkið, stundum þarf að taka erfiðar ákvarðanir til farsældar.

Í lokin vil ég nefna að það kom mér verulega á óvart í framboðsþætti á RÚV degi fyrir kosningar, þar sem oddvitar allra flokka sem buðu sig fram í Reykjavík komu fram, að ekki var minnst einu orði á málefni grunnskólanna. Samt eru grunnskólarnir með stærri kostnaðarliður borgarinnar. Ég vona að ástæðan sé ekki sú að hann sé ekki talinn mikilvægur og því ekki minnst á hann.

Ég biðla til ykkar kjörnu fulltrúar í Reykjavík að gera vel í menntamálum og óska þess að við fagfólkið í skólum borgarinnar eigum eftir að eiga farsælt samstarf við ykkur næstu fjögur árin.

Höfum í huga að allar ákvarðanir sem teknar verða næstu fjögur árin munu hafa áhrif og að fiðrildaáhrifin geta bæði verið til góðs og ills.

Saman getum við tekið skrefið til farsældar í menntamálum.

Höfundur er grunnskólakennari í Reykjavík og sáttamiðlari.