Frost í kolefnisföngun í Svíþjóð Kjartan Kjartansson skrifar 16. mars 2026 08:33 Orkuverið í Linköping er á meðal fyrirtækja í Svíþjóð sem rannsakaði leiðir til kolefnisföngunar. Nú hafa þau áform verið lögð á ís í bili. Vísir/Getty Hætt hefur verið við eða hlé gert á rúmum helmingi af stærstu kolefnisföngunarverkefnum sem áformuð voru í Svíþjóð. Stefna sænskra stjórnvalda um kolefnishlutleysi á næstu tuttugu árum byggir að hluta til á að kolefni verði fangað í auknum mæli. Úttekt sænska ríkisútvarpsins leiðir í ljós að ellefu af tuttugu kolefnisföngunarverkefnum sem áform voru um þar í landi hafi ýmist verið stöðvuð eða þau sett á ís. Sem dæmi er nefnt raforkuver Linköping-borgar sem er einn stærsti losandi gróðurhúsalofttegunda sem valda loftslagsbreytingum í Svíþjóð. Þar hefur hlé verið gert á kolefnisföngunarverkefni sem var í þróun í mörg ár. „Við erum ekki á þeim stað þar sem við tökum núna ákvarðanir um fjárfestingar þar sem allt er gull og grænir skógar eftir þessa greiningu,“ segir Charlotte Billgren, yfirmaður sjálfbærni hjá Tekniska Verken sem rekur orkuverið. Loftslagssérfræðingur við háskólann í Linköping segir sænska ríkisfjölmiðlinum að þrátt fyrir að Svíþjóð stefni að kolefnishlutleysi fyrir árið 2045 þá hafi stjórnmálin ekki sent rétt skilaboð til iðnaðarins til þess að koma kolefnisfönguninni á koppinn. Kostnaðurinn er sagður of hár, flutningur sé erfiður og óvissa ríki um reglur Evrópusambandsins um viðskipti með kolefniseiningar. Fyrir fyrirtæki eins og orkuverið í Linköping er það of orkufrekt að reyna að framleiða svonefnt rafeldsneyti úr fönguðu kolefni. Of miklar vonir miðað við núverandi stefnu Ætli Svíar sér að ná kolefnishlutleysi á næstu tuttugu árum þurfa þeir að fanga og farga milljónum tonna af koltvísýringi á hverju ári. Loftslagsmarkmið Evrópusambandsins fyrir 2050 gerir einnig ráð fyrir að allt að hálfur milljarður tonna af koltvísýringi verðu bundinn. „Fólk bindur gríðarlega miklar vonir við þessa tækni. Sú von er algerlega óraunsæ við núverandi stefnu. Ef þetta á að verða að veruleika verður að þróa stefnuna verulega,“ segir Mathias Fridahl, loftslagsvísindamaður við Háskólann í Linköping. Kolefnisföngun er nauðsynlegur hluti af tilraunum manna til þess að koma í veg fyrir enn frekari hlýnun loftslags á jörðinni, sérstaklega í iðnaði þar sem erfitt er að koma í veg fyrir losun kolefnis. Vegna þess að koltvísýringur safnast upp í lofthjúpi jarðar í fleiri aldir og jafnvel árþúsund þurfa menn einnig að reiða sig á kolefnisföngun og förgun ef skotið verður vel yfir markið í losun og hlýnun fer umfram þau mörk sem menn hafa ákveðið að þeir treysti sér að lifa með. Loftslagsmál Tækni Svíþjóð Mest lesið Kosningaspá Vísis: Nýr möguleiki opnast til hægri Innlent „Ég veit ekki alveg hvernig stendur á þessu“ Innlent Kosningavaktin 2026: Kjördagur genginn í garð Innlent Sjálfstæðisflokkur stærstur en nær ekki meirihluta með Miðflokki og Framsókn Innlent Björg útilokar samstarf með Miðflokknum og Einar vill forðast það Innlent Fyrrverandi sendiherra skiptir óvænt um skoðun Innlent Bríet krefur Pálma Ragnar um átta milljónir króna Innlent Tók debetkort af vitskertum vistmanni og eyddi rúmri milljón Innlent Nýjustu tölur í Reykjavík Innlent Nýjustu tölur í Hafnarfirði Innlent Fleiri fréttir Stefnir í enn ein réttarhöldin gegn Weinstein Nýr ebólufaraldur í Austur-Kongó Trump um Xi og Taívan: „Hann vill ekki sjá baráttu um sjálfstæði“ Engir flökkudrónar fundist í Finnlandi Fólki sagt að halda sig inni vegna óþekkts dróna við Helsinki Segir fimm milljóna punda gjöf „verðlaun“ fyrir Brexit Saka tóbaksfyrirtæki um að halda nikótínpúðum að börnum Hrópuðu „megi þorp ykkar brenna“ og „Gasa er grafreitur“ Streeting segir af sér úr ríkisstjórn Starmer Varaði Trump við átökum vegna Taívan Sakfellingu Murdaughs snúið við og stefnir í ný réttarhöld Úkraínskir drónaflugmenn „rústuðu“ Svíum Hafa lofað Pútín að ná Donbas í sumar Streeting sagður munu skora Starmer á hólm í vikunni Trump fer til Kína: „Við erum tvö stórveldi“ Skaut á bíla af handahófi með riffli PCOS verður PMOS: Fjölblöðrueggjastokkaheilkenni ei meir Frakki lífshættulega veikur af hantaveirunni Skuggaskip sem sökk bar mögulega kjarnakljúfa handa Kim Hafa gert leynilegar árásir í Íran Allir farþegar farnir frá borði og skipinu siglt til Hollands Barnaníðingur frá Ungverjalandi handtekinn á Tenerife Enn eykst þrýstingur á Starmer Fulltrúar Bandaríkjanna og Danmerkur ræða þrjár nýjar herstöðvar á Grænlandi Skaut tvo til bana og særði sex með Kalishnikov-riffli Vopnahléið í öndunarvél eftir „rusl“ svar klerkastjórnarinnar Fjaðrafok vegna ásakana um kynlífsþrælkun á Wall Street ChatGPT sagt hafa ráðlagt byssumanni að myrða börn Hafna því að hantaveiran hafi borist frá hjara veraldar Viðræður virðast stranda á kjarnorkumálunum Sjá meira
Úttekt sænska ríkisútvarpsins leiðir í ljós að ellefu af tuttugu kolefnisföngunarverkefnum sem áform voru um þar í landi hafi ýmist verið stöðvuð eða þau sett á ís. Sem dæmi er nefnt raforkuver Linköping-borgar sem er einn stærsti losandi gróðurhúsalofttegunda sem valda loftslagsbreytingum í Svíþjóð. Þar hefur hlé verið gert á kolefnisföngunarverkefni sem var í þróun í mörg ár. „Við erum ekki á þeim stað þar sem við tökum núna ákvarðanir um fjárfestingar þar sem allt er gull og grænir skógar eftir þessa greiningu,“ segir Charlotte Billgren, yfirmaður sjálfbærni hjá Tekniska Verken sem rekur orkuverið. Loftslagssérfræðingur við háskólann í Linköping segir sænska ríkisfjölmiðlinum að þrátt fyrir að Svíþjóð stefni að kolefnishlutleysi fyrir árið 2045 þá hafi stjórnmálin ekki sent rétt skilaboð til iðnaðarins til þess að koma kolefnisfönguninni á koppinn. Kostnaðurinn er sagður of hár, flutningur sé erfiður og óvissa ríki um reglur Evrópusambandsins um viðskipti með kolefniseiningar. Fyrir fyrirtæki eins og orkuverið í Linköping er það of orkufrekt að reyna að framleiða svonefnt rafeldsneyti úr fönguðu kolefni. Of miklar vonir miðað við núverandi stefnu Ætli Svíar sér að ná kolefnishlutleysi á næstu tuttugu árum þurfa þeir að fanga og farga milljónum tonna af koltvísýringi á hverju ári. Loftslagsmarkmið Evrópusambandsins fyrir 2050 gerir einnig ráð fyrir að allt að hálfur milljarður tonna af koltvísýringi verðu bundinn. „Fólk bindur gríðarlega miklar vonir við þessa tækni. Sú von er algerlega óraunsæ við núverandi stefnu. Ef þetta á að verða að veruleika verður að þróa stefnuna verulega,“ segir Mathias Fridahl, loftslagsvísindamaður við Háskólann í Linköping. Kolefnisföngun er nauðsynlegur hluti af tilraunum manna til þess að koma í veg fyrir enn frekari hlýnun loftslags á jörðinni, sérstaklega í iðnaði þar sem erfitt er að koma í veg fyrir losun kolefnis. Vegna þess að koltvísýringur safnast upp í lofthjúpi jarðar í fleiri aldir og jafnvel árþúsund þurfa menn einnig að reiða sig á kolefnisföngun og förgun ef skotið verður vel yfir markið í losun og hlýnun fer umfram þau mörk sem menn hafa ákveðið að þeir treysti sér að lifa með.
Loftslagsmál Tækni Svíþjóð Mest lesið Kosningaspá Vísis: Nýr möguleiki opnast til hægri Innlent „Ég veit ekki alveg hvernig stendur á þessu“ Innlent Kosningavaktin 2026: Kjördagur genginn í garð Innlent Sjálfstæðisflokkur stærstur en nær ekki meirihluta með Miðflokki og Framsókn Innlent Björg útilokar samstarf með Miðflokknum og Einar vill forðast það Innlent Fyrrverandi sendiherra skiptir óvænt um skoðun Innlent Bríet krefur Pálma Ragnar um átta milljónir króna Innlent Tók debetkort af vitskertum vistmanni og eyddi rúmri milljón Innlent Nýjustu tölur í Reykjavík Innlent Nýjustu tölur í Hafnarfirði Innlent Fleiri fréttir Stefnir í enn ein réttarhöldin gegn Weinstein Nýr ebólufaraldur í Austur-Kongó Trump um Xi og Taívan: „Hann vill ekki sjá baráttu um sjálfstæði“ Engir flökkudrónar fundist í Finnlandi Fólki sagt að halda sig inni vegna óþekkts dróna við Helsinki Segir fimm milljóna punda gjöf „verðlaun“ fyrir Brexit Saka tóbaksfyrirtæki um að halda nikótínpúðum að börnum Hrópuðu „megi þorp ykkar brenna“ og „Gasa er grafreitur“ Streeting segir af sér úr ríkisstjórn Starmer Varaði Trump við átökum vegna Taívan Sakfellingu Murdaughs snúið við og stefnir í ný réttarhöld Úkraínskir drónaflugmenn „rústuðu“ Svíum Hafa lofað Pútín að ná Donbas í sumar Streeting sagður munu skora Starmer á hólm í vikunni Trump fer til Kína: „Við erum tvö stórveldi“ Skaut á bíla af handahófi með riffli PCOS verður PMOS: Fjölblöðrueggjastokkaheilkenni ei meir Frakki lífshættulega veikur af hantaveirunni Skuggaskip sem sökk bar mögulega kjarnakljúfa handa Kim Hafa gert leynilegar árásir í Íran Allir farþegar farnir frá borði og skipinu siglt til Hollands Barnaníðingur frá Ungverjalandi handtekinn á Tenerife Enn eykst þrýstingur á Starmer Fulltrúar Bandaríkjanna og Danmerkur ræða þrjár nýjar herstöðvar á Grænlandi Skaut tvo til bana og særði sex með Kalishnikov-riffli Vopnahléið í öndunarvél eftir „rusl“ svar klerkastjórnarinnar Fjaðrafok vegna ásakana um kynlífsþrælkun á Wall Street ChatGPT sagt hafa ráðlagt byssumanni að myrða börn Hafna því að hantaveiran hafi borist frá hjara veraldar Viðræður virðast stranda á kjarnorkumálunum Sjá meira