„BRÁÐUM“

Eftir að Donald Trump Bandaríkjaforseti fyrirskipaði árás á Venesúela til að handsama forseta landsins og gera Bandaríkjunum kleift að leggja undir sig auðlindir þess, hafa spurningar vaknað um framtíð Grænlands. Trump hefur ítrekað sagt að Bandaríkin verði að leggja undir sig Grænland með vísan til þjóðaröryggis og auðlinda.

Katie Miller er ekki aðeins fyrrverandi ráðgjafi forsetans heldur einnig eiginkona Stephens Millers, varastarfsmannastjóra Hvíta hússins og eins helsta ráðgjafa Trumps.  

Hún er þó ekki lengur hluti af sjálfri ríkisstjórninni með beinum hætti en heldur úti hlaðvarpi í dag. Hún var varasamskiptastjóri Heimavarnaráðuneytisins í fyrri ríkisstjórn Trumps og svo fjölmiðlafulltrúi Mike Pence, þáverandi varaforseta. 

Seinna vann hún fyrir niðurskurðarstofnunina DOGE þegar auðkýfingurinn Elon Musk stóð þar í stafni en hún elti Musk þegar hann hætti hjá stofnuninni í maí 2025.

Miller birti færsluna klukkan 19.58 í gær, tæplega fjórtán klukkustundum eftir að Bandaríkin réðust á Venesúela í skjóli nætur í fyrrinótt, tóku þar harðstjórann Nicolás Maduro, forseta landsins, höndum ásamt eiginkonu hans og fluttu þau úr landi til New York þar sem þeirra beið ákæra fyrir fíkniefnahryðjuverk og kókaíninnflutning.

Í máli Trumps á blaðamannafundi í gær kom fram að Bandaríkin færu nú með stjórn í Venesúela um óákveðinn tíma sem hann útskýrði ekki nánar. Olían myndi „flæða sem skyldi“ og bandarískar olíusamsteypur myndu reisa við olíuframleiðsluinnviði landsins.

Bandaríkjaforsetinn hefur verið ómyrkur í máli um að Bandaríkin vilji leggja undir sig eyjuna, sem heyrir undir danska krúnu. Jeff Landry, sérstakur erindreki Trump-stjórnarinnar á Grænlandi, hefur sagst ætla að beita sér fyrir því að Bandaríkin eignist landið.

Grænlendingar og Danir ekki sáttir

Færsla Millers vakti strax sterk viðbrögð frá Dönum og Grænlendingum. 

Múte Bourup Egede, formaður grænlensku landsstjórnarinnar, svarar þessu með eigin mynd af Grænlandi, litað með grænlenskum fána.

„Ég get ekki sætt mig við ítrekað virðingarleysi bandarískra stjórnvalda í okkar garð og ef þessi hegðun heldur áfram dregur það í efa möguleikann á samstarfi, af því að landið okkar er ekki eitthvað sem hægt er að taka,“ skrifar Egede.

Sendiherra Danmerkur í Bandaríkjunum brást við færslunni með „vingjarnlegri áminningu“. Forsetinn hefur áður neitað að útiloka hernaðaríhlutun.

„Við erum náin bandalagsríki og ættum að halda áfram að vinna saman sem slík. Öryggi Bandaríkjanna er einnig öryggi Grænlands og Danmerkur. Grænland er nú þegar hluti af NATO. Konungsríkið Danmörk og Bandaríkin vinna saman að því að tryggja öryggi á norðurslóðum,“ skrifaði Jesper Møller Sørensen, sendiherra Danmerkur, á X.

Hann nefndi að Danmörk hefði aukið öryggisviðbúnað sinn á norðurslóðum, til dæmis hafi Danmörk skuldbundið sig árið 2025 við að verja tæplega 14 milljörðum Bandaríkjadala á norðurslóðum og Norður-Atlantshafi. 

„Þetta er vegna þess að við tökum sameiginlegt öryggi okkar alvarlega. Og já, við væntum þess að full virðing sé borin fyrir landhelgi konungsríkisins Danmerkur,“ bætir sendiherrann við.

Krisetlig dagblad hefur eftir danska Venstre-þingmanninum Christian Friis Bach að það sé með öllu óviðunandi að Grænland sé málað í bandarísku fánalitunum en hann kveðst ekki hafa miklar áhyggjur af málinu þar sem hún er ekki lengur formlega starfandi í ríkisstjórn.

„Það er aðeins til ein mynd af Grænlandi með fána, og það er með hinum grænlenska fána,“ segir Friis Bach. „Það er samt ljóst að það eru öfl í Maga-hreyfingunni [Make America Great Again] sem sjá aðgerðina í Venesúela og tengja það saman við sterkari pressu á Grænland.“

Karsten Hønge, talsmaður danska Sósíaldemókrataflokksins í utanríkismálum, segir við Ektra Bladet að færslan sé gróf og óþarflega ögrandi. Báðir þingmenn setja þó þann fyrirvara að Miller starfi ekki lengur beint fyrir Trump-stjórnina þó maður hennar geri það.

Í samtali við Guardian segir Jennifer Kavanagh, framkvæmdastjóri Defense Priorities sem eru samtök sem fara fram á á hlédrægni í utanríkismálastefnu Bandaríkjanna, segist lengi hafa gert lítið úr ummælum Trumps um Grænland.

„Nú er ég ekki alveg viss,“ segir hún. „Það væri ekki svo mikið mál fyrir Bandaríkin að koma fyrir hundrað eða nokkrum þúsundum hermanna inni í Grænland, og það er óljóst hvað hægt væri að gera í því.“

Frétt hefur verið uppfærð með viðbrögðum Múte B. Egede, formanns landstjórnar Grænlands.