Fal­leg her­ferð - Tómur kross

Greining á nýju herferð Þjóðkirkjunnar, viðtalinu við biskup í Kastljósi á RÚV og hugmyndinni um „gildi“.

Ég rýni ekki í Þjóðkirkjuna til að ráðast á hana. Ég horfi á þetta eins og hirðir sem sér sauðina ganga hægt út af mjóa veginum og inn í breiða, fallega upplýsta göngugötu með myndböndum, litavali og gervigreind – alla leið út að bjargbrúninni. Ég hata ekki Þjóðkirkjuna. Ég elska fólkið sem hún á að þjóna. Og ég spyr: Hvað gerðist fyrir krossinn?

Viðtalið í Kastljósi sýnir þetta betur en nokkuð annað: Ný heimasíða, nýtt merki, nýtt „gilda-app“ og ný 40 milljóna herferð. En engin umræða um þann eina sem herferð kirkjunnar á að snúast um: Jesú Krist, krossfestan og upprisinn.

Jóh 12:32: „Og þegar ég verð hafinn upp frá jörðu, mun ég draga alla til mín.“

Hér liggur alvaran: Herferðin um „gildi“ snýr Biblíunni á hvolf. Í Biblíunni leiðir trú til gilda – ávöxtur Andans sprettur af rótinni (Gal 5:22). Í herferðinni er gildunum hins vegar stillt upp sem leið til trúar. Í Nýja testamentinu stendur krossinn og gildin spretta út frá honum. Í herferðinni stendur gilda-krossinn og trúin verður aukaatriði. Þetta er rökfræðilega, guðfræðilega og biblíulega rangt.

Orðið „gildi“ í Biblíunni: eitthvað sem stendur – ekki eitthvað sem ég vel

Biblían talar líka um „gildi“, en með allt annarri merkingu en sú sem herferðin býður upp á. Þar merkir „gildi“:

• orð sem stendur
• sáttmála sem er óhaggaður
• kross sem má ekki tæmast af innihaldi

5Mós 27:26: „Bölvaður sá sem ekki heldur orð Guðs í gildi.“

Lúk 16:17: „Ekki einn stafkrókur Ritningarinnar fellur úr gildi.“

Jóh 10:35: „Ritningin verður ekki felld úr gildi.“

1Kor 13:8: „Kærleikurinn fellur aldrei úr gildi.“

Þetta eru ekki „mín gildi“. Þau eru orð Guðs sem standa, hvort sem við kjósum þau eða ekki. Hebreska orðið er „qum“ – að rísa, standa, vera gilt.

Herferð Þjóðkirkjunnar snýr þessu við: „Mín gildi“ fylla krossinn

Biblían: Guð reisir krossinn og maðurinn beygir sig.

Herferðin: maðurinn reisir gildi sín inn í krossinn og Guð má fylgja með ef hann vill.

Kross sem ég fylli með „mínum gildum“ missir gildi sitt. Það er ekki ég sem fylli krossinn – það er krossinn sem fyllir mig lífi að ofan.

Þetta er ástæðan fyrir að Páll segir í 1Kor 1:17:

„…til þess að kross Krists missti ekki gildi sitt.“

Orðið „missa gildi sitt“ er gríska orðið kenóō – að tæma, gera að engu, svipta krafti.

Í kristinni trú er krossinn ekki verðlaun fyrir gott líf, heldur björgun fyrir syndara. Gildi eru ávöxtur trúar – ekki aðferð til að ná til Guðs.

Jesús talaði ekki um „breiða kirkju“ – heldur breiðan veg

Biskup sagði á RÚV: „Kirkjan er breið og rúmar frjálslyndi og íhaldssemi og allt þar á milli.“

En Jesús sagði:

„Breiður er vegurinn sem leiðir til glötunar, og margir ganga þar.“ „Þröngt er hliðið og fáir finna þann veg.“

Kirkja má vera breið í kærleika – en hún má ekki vera breið í boðskap.

Kirkja má vera opin öllum – en hún má ekki opna boðskapinn og tæma hann af innihaldi.

Herferðin hvetur fólk til að tala um „sína trú“ og „sín gildi“. Jesús talaði aldrei um „sína trú“. Hann boðaði sannleikann. Hann er vegurinn, sanleikurinn og lífið.

Jesús sagði ekki: „Komdu með þín gildi í minn kross.“

Hann sagði: „Ef ég verð hafinn upp mun ég draga alla til mín.“

Ekki markaðsherferð.

Ekki áhrifavaldar.

Ekki myndbönd.

Aðeins krossinn sjálfur.

Herferðin er falleg – en hún er reykvél

Ég segi þetta með virðingu – en hreinskilnislega: Þetta er reykvél.

Glansmynd, ekki fagnaðarerindi. Útlit, ekki upprisa. Brand management, ekki boðun.

„Við erum öll með gildi“ – en ekkert um þann sem frelsar syndarann.

Herferðin á að „ná til sem flestra“. Já – ef þú fjarlægir allan skýrleika, verður boðskapurinn mjög aðgengilegur. En þegar allt er þynnt út verður ekkert sannleikurinn.

Þetta er trú sem hljómar einhvernvegin svona:

„Ég trúi ekki… en ég trúi samt… ekki á eitthvað ákveðið… bara eitthvað stærra… og gildin mín eru falleg… og ég raða þeim í krossinn minn… sem ég set saman sjálf eða sjálfur.“

40 milljónir í merki og markaðssetningu.

En ekki króna í að skýra hver Kristur er.

Þetta er mjög skýrt hjá Páli postula, (1Kor 1:17) að Kristur hafi ekki sent hann til að skíra, heldur til að boða fagnaðarerindið, „til þess að kross Krists missti ekki gildi sitt“, og þar er kjarni málsins: skírnin frelsar engan, hún er vitnisburður og hlýðni eftir trú, en aðeins trúin á fullnaðarverk Jesú Krists á krossinum – þar sem hann bar syndir okkar, tók dóminn og fullkomnaði verkið – getur frelsað mann, því ef eitthvað annað er sett í miðjuna, hvort sem það er skírnin, gildi, hefðir eða menningarleg sjálfsmynd, erum við að tæma krossinn af krafti og gera hann að engu.

Kjarni fagnaðarerindisins: trú → gildi

Hér er skýr guðfræðilrg málsgrein byggð á Efesus 2:1–10 og Róm 1:16–17:

Við vorum andlega dauð í syndum okkar og á valdi tíðarandans og eigin girnda, en Guð – auðugur að miskunn – lífgaði okkur í Kristi af hreinni náð, áður en við gátum framvísað einu einasta „gildi“, því trúin er gjöf og frelsunin ekki sprottin af verkum okkar, þess vegna fyrirverðum við okkur ekki fyrir fagnaðarerindið, því það eitt er kraftur Guðs til hjálpræðis og í því opinberast réttlæti Guðs „fyrir trú til trúar“, þannig að hinn réttláti lifir ekki af sjálfvalinni gildis-flóru eða markaðsherferð, heldur af trú á þann kross sem má ekki verða gerður að engu.

Um leið og ég treð „mínum gildum“ inn í krossinn, er ég ekki að styrkja krossinn – ég er í raun að fella kross Krists úr gildi. Þá er krossinn orðinn ramminn utan um mína sjálfsmynd, en ekki sú staðreynd að Kristur dó í minn stað.

Kólossubréfið 2:23 segir:

„Þetta hefur að sönnu orð á sér um speki… en hefur ekkert gildi, heldur er til þess eins að fullnægja holdinu.“

Nákvæm lýsing á gilda-herferð sem lítur svaka djúpt út, en breytir engu innra.

Og þetta er nákvæmlega það sem gerist þegar gilda-herferðin tekur yfir:

– krossinn verður rammi utan um sjálfsmynd mína, ekki ímynd Guðs, Imago Dei sem endurspeglast í endurfæddu hjarta

– boðskapurinn verður valmynd

– Guð verður aukaatriði

– og krossinn er tómur – ekki vegna þess að hann sé afmáður, heldur vegna þess að hann hefur verið fylltur af öðru en lífi Krists

Jóh 3:14–15: „Eins og Móse hóf upp höggorminn í eyðimörkinni, þannig á Mannssonurinn að verða upp hafinn, svo að hver sem trúir hafi eilíft líf í honum.“

Ef ég fylli krossinn með „mínum gildum“ er ég ekki að lyfta Kristi upp – ég er að fella krossinn úr gildi.

Ég er ekki að ráðast á Þjóðkirkjuna – ég er að biðja hana að snúa aftur að krossinum. Ég er ekki á móti gildum – ég er á móti því að gildi taki sæti krossins.

Þetta er ekki hatur gagnvart kirkjunni. Þetta er ást á fólkinu sem verið er að senda frá krossinum í átt að klippikrossum, innihaldslausum gildum og speglum sjálfsmyndar.

Ég er eins og hirðir sem kallar sauði sína aftur til hans sem dó fyrir þá:

„Og þegar ég verð hafinn upp frá jörðu, mun ég draga alla til mín“ (Jóh 12:32).

Ég er EKKI að segja: „Þetta er vond kirkja.“ Ég segi: „Hvar er krossinn?“

Ef krossinn er tómur er enginn tilgangur. Ef Jesús Kristur er ekki miðjan er enginn máttur.

Ef gildi eru í forgrunni, en ekki trúin sem skapar gildin, er öllu snúið á hvolf.

Gildi spretta af trú.

Trú kemur frá krossinum.

Krossinn kemur frá Guði – ekki frá markaðsdeild.

Orð Guðs stendur. Það er í gildi.

Höfundur er guðfræðingur.