Eru mannsæmandi laun ekki fyrir konur?

Íslenskar ljósmæður standa í kjarabaráttu þessa dagana. Kjarabarátta sem hefur staðið frá því að stéttin hóf störf. Þegar talað er um laun heilbrigðisstarfsmanna á Íslandi er oft gripið til þess að skoða launin á hinum Norðurlöndunum. Ég hef starfað sem ljósmóðir í Svíþjóð síðan haustið 2015 og langar aðeins að tala um launakjör hér miðað við á Íslandi.

Grunnlaun í Svíþjóð eru lægri en á Íslandi. Munurinn er meiri nú en þegar ég flutti hingað fyrir tveimur og hálfu ári, þar sem íslenska krónan er óvenju sterk núna. Á Íslandi er 100% vinna 40 klst vinnuvika. Hér vinn ég hins vegar 32 klst vinnuviku í 100% vinnu á þrískiptum vöktum. Ef ég myndi bera það saman við 80% vinnu á íslandi, sem myndi skila 32 klst vinnuviku, þá er launamunurinn mjög lítill. Þannig að hér í Svíþjóð get ég unnið 100% vinnu á þrískiptum vöktum, en það er eitthvað sem ég hef aldrei getað gert í vaktavinnu á Íslandi. Það má því segja að launin mín hér í Svíþjóð séu þau sömu og á Íslandi ef miðað er við tímafjölda.

Þegar talað er um hin lágu grunnlaun ljósmæðra í vaktavinnu á Íslandi þá er nefnilega ekki öll sagan sögð, það þarf nefnilega að taka 20% af þessum grunnlaunum til að fá raunveruleg laun.

Það sem ég fæ svo fyrir launin mín hér í Svíþjóð er aðeins meira en fyrir sömu laun á Íslandi, mun lægra matarverð og húsnæðislán með 1,7% vöxtum skilur meira eftir í buddunni en lífsbaráttan á Íslandi.

En er ég þá ánægð með launin mín hér í Svíþjóð? Nei, það er ég svo sannarlega ekki og ég hef oft velt því fyrir mér hvort ég eigi að snúa mér að einhverju allt öðru í lífinu. Það er mjög letjandi og niðurdrepandi að vinna þungt og mjög ábyrgðarmikið starf eftir að hafa lagt á sig langt háskólanám fyrir laun sem vart er hægt að lifa af.

Sænskar ljósmæður eru ekki sáttar við launin sín. Hér heyrast sömu raddir og hjá íslenskum ljósmæðrum. Þetta er nefnilega ekki sér íslenskt fyrirbæri, kynbundinn launamunur er vandamál í öllum heiminum. Það er bara spurningin hvaða land ætlar að taka af skarið og leiðrétta þennan mun og setja í leiðinni fordæmi fyrir önnur lönd.

Vigdís Finnbogadóttir var fyrsta konan í heiminum sem var kosin forseti í lýðræðislegum kosningum og þykir Ísland alltaf hafa staðið framarlega í jafnréttisbaráttu kynjanna. Samt sem áður var launamunur kynjanna 16,1% árið 2016. Er ekki rétta tækifærið núna til að leiðrétta laun einu hreinu kvennastéttarinnar á Íslandi, sem vill svo til að er sú stétt sem mest hefur verið níðst á launalega séð?

Ég skora á forsætisráðherra Katrínu Jakobsdóttur og heilbrigðisráðherra Svandísi Svavarsdóttur að laga það misrétti sem ljósmæður hafa búið við í fjölda ára í eitt skipti fyrir öll. Borgum fólki laun í samræmi við menntun og ábyrgð, en ekki eftir kyni. Höldum áfram að vera brautryðjendur í jafnréttismálum og setjum fordæmi fyrir restina af heiminum.

Höfundur er hjúkrunarfræðingur og ljósmóðir í Lundi, Svíþjóð