Nýársávarp forseta: Áhyggjuefni hve illa hefur gengið að safna í sjóði þegar vel árar

Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, segir það áhyggjuefni hve illa hefur gengið á Íslandi að safna í sjóði þegar vel árar. Hann spyr jafnframt hvort það hafi eitthvað með þjóðarsálina að gera og kveðst hann fagna áformum ríkisstjórnar um stofnun þjóðarsjóðs.

Þetta kom fram í nýársávarpi forseta sem flutt var í dag. Þar ræddi forseti einnig sorgina sem þjóðin upplifði vegna hvarfs og dauða Birnu Brjánsdóttur í byrjun nýliðins árs.

Fagnar áformum um þjóðarsjóð

Forseti sagði að nú væri uppi mikið hagvaxtarskeið hér á landi, góðæri sem sumir líki jafnvel við hið ljúfsára ár 2007.



„Laust fyrir jól mátti lesa í einum fjölmiðli að þessi gósentíð sæist meðal annars í eldhúsum landsmanna „sem virðast verða flottari og dýrari með hverjum deginum“. Annars staðar var frá því greint að endurvinnslustöðvar hefðu vart undan að taka við varningi fólks, oftar en ekki í góðu lagi en utan tískustrauma og þyrfti því að farga. Er þetta alveg sjálfsagt? Á sama tíma berjast margir við að ná endum saman, búa jafnvel við sára fátækt.

Víst er að efnisleg verðmæti tryggja ekki endilega hamingju og lífsgæði. Og víst er það áhyggjuefni hve illa hefur gengið á Íslandi að safna í sjóði þegar vel árar. Er þetta eitthvað í þjóðarsálinni? Í rapplaginu „Græða peninginn“ syngur tíu ári snáði, Úlfur Emilio Machado Tinnuson, um þá list sem geri honum kleift að kaupa ís og bland í poka. „Sóaði öllum peningunum en ég bara græði á morgun,“ segir svo áfram í laginu. Bragð er að þá barnið finnur!

Hér má horfa öfundaraugum til Norðmanna sem báru gæfu til að setja olíuauð sinn í þjóðarsjóð. Við búum líka yfir sameiginlegum auðlindum. Þau lofa því góðu, áform stjórnvalda um þjóðarsjóð Íslands sem tryggi að arður auðlindanna renni til nýsköpunar og nauðsynlegra endurbóta í heilbrigðiskerfinu, auk annarra þjóðþrifamála,“ sagði forseti.

Höfnum ráðríki hinna freku

Guðni sagði að kannski verði nýliðins árs einkum minnst fyrir „þau tímamót að konur fylktu liði gegn kynferðislegri áreitni og ofbeldi, sögðu hingað og ekki lengra og karlar tóku undir. Við eigum að standa saman um samfélag sem hafnar ráðríki hinna freku, áfergju þeirra sem þykjast geta komist upp með hvað sem er. Í þessum efnum sem öðrum má þó varast alhæfingar, hviksögur og haldlausar ásakanir; þær spilla góðum málstað.“

Tryggja stöðu íslenskunnar í rafrænum heimi

Forsetinn ræddi einnig um stöðu íslenskunnar í hinum hraða heimi. „Já, látum fjölbreytni endilega ríkja í menningu okkar og siðum. Við skulum horfa á Hollywood-myndir og þætti, leyfa ungviðinu að vera í tölvuleikjum á ensku en njóta um leið bóka, kvikmynda og dægurlaga á hinni lífseigu og dýrmætu tungu okkar. Brýnt er þó að grípa til aðgerða og tryggja íslensku sess í rafrænum heimi. Á nýrri öld munum við tala við hvers kyns tæki og tól – erum þegar byrjuð á því – og það þurfum við að geta gert um alla framtíð á okkar eigin ástkæra og ylhýra máli,“ sagði Guðni Th. Jóhannesson forseti.

Lesa má ávarp forseta í heild sinni á vef forsetaembættisins.