Íbúar á Seyðisfirði þrýstu á um loftgæðamælingar

Í ljósi fjölgunar á komum skemmtiferðaskipa til Seyðisfjarðar, þrýstu bæjarbúar á um loftgæðamælingar á höfninni á Seyðisfirði til að mæla umfang mengunar af völdum skipa. Þórunn Hrund Óladóttir, bæjarfulltrúi fyrir Seyðisfjarðarlistann og formaður hafnarnefndar staðfestir þetta í samtali við fréttastofu.

„Við erum í þröngum lokuðum firði þannig að menn verða varir við það þegar skipin eru í höfn og þess vegna eru uppi ákveðnar raddir um að þetta sé mikil mengun sem fylgi þessu. Við, bæjaryfirvöld, viljum að það sé á hreinu að þetta sé mælt og hægt að sjá, svart á hvítu hver mengunin er. Það er þá hægt að taka umræðuna út frá því, byggða á staðreyndum,“ segir Þórunn.

Tafir á mælingum

Þorsteinn Jóhannsson, sérfræðingur á sviði loftslagsmála og græns samfélags hjá Umhverfisstofnun, segir að til standi að framkvæma reglubundnar mælingar á loftgæðum á Seyðisfirði. Þorsteinn segir að stofnunin hafi ætlað sér að vera byrjuð að mæla loftgæðin í Seyðisfirði en því miður hafi það ekki gengið eftir.

Sérfræðingar hjá stofnuninni hafi rekist á ýmsar hindranir og þá hafi ferlið tekið lengri tíma en áætlað var. Mælitækin sem stofnunin notast við eru gömul og þá komu upp vandamál við að tengja þau við nýtt gagnakerfi sem heldur utan um gögn frá öllum mælum landsins. Það hafi í kjölfarið þurft að sérforrita mælana inn í kerfið. Í ljósi þess að það hafi tekið langan tíma að koma mælingunum af stað, og þær í raun ekki enn hafnar, hefur Þorsteinn ákveðið að mæla loftgæðin í lengri tíma.

Þorsteinn segir að til standi að mælingarnar verði með svipuðu móti og í Eyjafirði á Akureyri þar sem bæði er mælt svifryk og brennisteinsdíoxíð (SO2). Hin síðarnefnda mæling gæti þá sagt til um hvort brennslu á svartolíu sé að ræða. Loftgæðamælingar á Akureyri hafa staðið yfir í áratug en það var ekki fyrr en fyrir tveimur árum sem brennisteinsdíoxíðinu var bætt við sökum aukinnar skipaumferðar.

Þorsteinn vonast til þess að geta hafið mælingar innan fárra vikna og mun mæla út þetta sumar og hið næsta.

Þórunn segir það séu skiptar skoðanir um ágæti skemmtiferðaskipanna en komur þeirra til fjarðarins hafa aukist á síðustu árum til muna.

„Það er erfitt að tala fyrir hönd allra bæjarbúa en þetta er þannig að það eru mjög margir ánægðir með þetta. Þetta náttúrulega gefur pening í bæinn og er að mörgu leyti skemmtilegt líka. Það er mikið af túristum en spurningin er sú hvenær verður þetta of mikið? Auðvitað eru ekkert allir ánægðir með þetta, sumum finnst þetta of mikið. Við þurfum að marka okkur skýra stefnu í þessum málum, hvort við ætlum að taka endalaust við eða hvernig það verður,“ segir Þórunn.

Herða kröfur innan lögsögunnar

Þorsteinn segir að það hafi komið upp í umræðunni að víkka út svæðið í kringum landið þar sem lágmarkskrafa sé að skipin séu á hreinni olíu. Eins og staðan er í dag er stórum flutningaskipum og skemmtiferðaskipum frjálst að brenna svartolíu svo framarlega sem þau skipti yfir í aðra olíu þegar þau leggjast að bryggju. Um farþega-eða skemmtiferðaskip gilda þær reglur að hámarks brennisteinsinnihald má ekki fara yfir 1,5% að því er fram kemur á vef Umhverfisstofnunar.

Í sumum löndum ná stífar kröfur um bann við svartolíu miklu lengra út en á Íslandi, að sögn Þorsteins. 

„Það hefur verið umræða um að setja svoleiðis svæði í kringum Ísland og jafnvel út í 200 mílur en það er í rauninni ekkert sem við getum sett einhliða. Við erum aðilar að Alþjóðasiglingamálastofnuninni og hún og aðildarríki hennar þurfa að samþykkja það til þess að það sé virkt,“ segir Þorsteinn.

Til þess að setja fram harðari kröfur um stærri skemmtiferðaskip og flutningaskip þurfi Ísland að leggja fram gögn sem sýna mengun frá skipun innan 200 mílna og reikna út hluta brennisteinsmengunar sem stafi frá skipaumferð við landið.

„Þetta hafa menn gert í Evrópu og Eystrasaltinu, þar er svo svakalega mikil skipaumferð í svona innhafi og ekki eins mikið rok og rigning.“

Almennt munu reglur um svartolíu herðast árið 2020 því Alþjóða-siglingamálastofnun hefur ákveðið að á þeim tíma verðu aðildarríkin að virða reglur um að nota ekki yfir ákveðið brennisteinsmagn.