Fjárfest í sjálfbærni, fjárfest til ávinnings

Mikil vitundarvakning hefur átt sér stað í samfélaginu varðandi sjálfbærni og samfélagsábyrgð fyrirtækja. Einstaklingar og fyrirtæki eru í auknum mæli að huga að áhrifum sínum á umhverfi og samfélag og stjórnvöld setja sér markmið í þeirri von að ná að uppfylla Parísarsáttmálann. Við eigum þó enn langt í land sé horft til nágranna okkar á Norðurlöndum og ljóst að við þurfum að halda okkur vel við efnið.

Eitt að lykilatriðum þess að tryggja áframhaldandi vegferð til sjálfbærs samfélags er að fjármagn fylgi vilja til að bæta samfélagið. Hingað til hefur það þó sjaldan verið raunin þar sem hik virðist vera á því að fjárfesta í sjálfbærni vegna hræðslu við aukinn kostnað og takmarkaðan ávinning. Raunin er þó sú að þegar sjálfbærni er innleidd í kjarnastarfsemi fyrirtækja og verkefna getur ávinningurinn verið umtalsverður. Sem dæmi má nefna bætta fjárhagsafkomu, betri ásýnd, ánægðara starfsfólk og öflugri nýsköpun.

Fjárfestingaumhverfið erlendis hefur breyst töluvert á undanförnum árum og sífellt fleiri fjárfestar og fjármögnunaraðilar telja mikilvægt að horfa ekki bara í hreinar krónur og aura heldur líka á heildaráhrif, þ.e. efnahags-, umhverfis- og samfélagsleg áhrif, þegar meta á fjárfestingakosti. Þá er meirihluti fjárfesta í heiminum þeirrar skoðunar að þau fyrirtæki sem huga að sjálfbærni í sínum rekstri skila betri afkomu. Þegar horft er til fjármögnunar í mannvirkjagerð sýna stöðugt fleiri alþjóðlegar rannsóknir fram á það að huga að sjálfbærni skapar meira verðmæti en þegar framkvæmt er á hefðbundinn hátt.

Arðsemi verkefna sem taka mið af sjálfbærni getur því verið töluvert hærri en þeirra sem gera það ekki. Sem dæmi má taka hönnun og byggingu skrifstofuhúsnæðis þar sem lögð er áhersla á alla þætti sjálfbærninnar, þ.e. efnahags-, umhverfis- og samfélagslega þætti. Sé það gert er mögulegt að fá hærri leigu, lækka rekstrarkostnað og víða er hægt að fá hagkvæmari fjármögnunarmöguleika (t.d. með grænum skuldabréfum). Þá sýna rannsóknir að þrátt fyrir að staðsetning hafi oft mikið að segja þá hefur góð innivist og jákvæð áhrif á umhverfi eða samfélag sífellt meira vægi þegar verið er að velja húsnæði. Þrátt fyrir þennan ábata þá er staðan enn sú að of mikið er einblínt á stofnkostnað en ekki rekstrarkostnað og langtímaáhrif á notendur og eigendur mannvirkis.

Við erum á réttri leið og margt gott hefur átt sér stað undanfarið meðal annars með stofnun samtaka um ábyrgar fjárfestingar og leiðbeiningum Kauphallarinnar um samfélagsábyrgð en betur má ef duga skal. Tímabært er að við fylgja fastar í fótspor nágranna okkar og leggja auknar áherslur á heildaráhrif og sjálfbærni við fjárfestingar og fjármögnun. Þegar hugað er að sjálfbærni skilar fjárfesting fyrst raunverulegum ávinning.

Sandra Rán Ásgrímsdóttir

Sjálfbærniverkfræðingur hjá Mannvit