Öll eggin – eða hvað?

Ánægjuleg er fréttin um mannfjöldaþróun á Vestfjörðum á bls. 6 í Fréttablaðinu þann 18. febrúar. Hundruð nýrra starfa, hundruð milljóna í auknar skatttekjur, ungt fólk flytur til baka í fjölbreytt störf, skólar og leikskólar fyllast af börnum og áfram mætti telja.

Sérkennilegt er að Magnús Guðmundsson, menningarritstjóri blaðsins, sér ástæðu til að vara við orsökinni undir fyrirsögninni „Öll eggin“, sem er raunar þvert á leiðarstef höfundar: „Þó svo að laxeldi hafi haft jákvæð áhrif á atvinnulíf og byggðir Vestfjarða“ er ekkert víst að „hið sama þurfi að henta öðrum svæðum,“ segir hann.

Ekki verður annað séð en að hann vilji halda óbreyttu ástandi, öll eggin í þá körfu sem þegar er til staðar, varar við fiskeldi sem nýjum atvinnuvegi og skiptir engu þótt það hafi þegar sannað sig annars staðar.

Annar tónn

Í grein Gauta Jóhannessonar, sveitar­stjóra Djúpavogshrepps, í Fréttablaðinu 15. ágúst sl. er annar tónn, enda höfundur nær vettvangi og fróðari um aðstæður fyrir austan. Hann telur áhrifin verða gríðarleg á mannlíf og atvinnuuppbyggingu í Fjarðabyggð og Djúpavogshreppi. Enda ungt fólk og vel menntað þegar farið að flytja heim á ný, rétt eins og fyrir vestan.

„Hófsemi og stöðugleiki“ eru heillavænlegri dreifbýlisbúum en þessi atvinnuuppbygging að mati leiðarahöfundar. Að fiskeldi bætist við sem ný stoð í atvinnulífi brothættra byggða er honum þyrnir í augum.

Hann lætur liggja á milli hluta að fiskeldi er þegar útilokað við meginhluta strandlengjunnar. Einnig það að áhættumat sérfræðinga Hafrannsóknastofnunar sýnir að erfðablöndunarhætta eldis- og villtra laxa er sáralítil og staðbundin og langt innan marka í öllum ám við allt að 71.000 tonna árlegt eldi á Vestfjörðum og Austfjörðum. Og einnig það að varfærið burðarþolsmat sérfræðinga Hafrannsóknastofnunar segir að þau fáu svæði þar sem laxeldi er leyft þoli a.m.k. 130.000 tonna árlegt eldi, án þess að náttúran láti á sjá.

Að útreikningar Byggðastofnunar sýni þúsundir starfa og milljarða tekjuaukningu einstaklinga og sveitarfélaga með uppbyggingu fiskeldis vegur heldur ekki þungt í huga leiðarahöfundar.

Að fiskeldiskvíar er ekki hægt að færa burt eins og kvóta telur heldur ekki mikið, þótt margir íbúar þorpa á landsbyggðinni kannist vel við það.

Andstæðinga eldis segir hann benda á að næga og fjölbreytta atvinnu sé að hafa á laxeldissvæðunum; sjómennska, fiskverkun og jafnvel hótel, hvað viljiði meira? Og ekki þarf að hafa áhyggjur af atvinnu fyrir brottflutta, eða hvað? Magnús kallar sjálfan sig og aðra andstæðinga laxeldisáforma náttúruunnendur en við hin, sem erum fylgjandi einni vistvænstu matvælaframleiðslu sem völ er á, leiðum huga hans að olíukóngum og banksterum. „Framfarir eru fallegt orð. En breytingar eru hvati þeirra og breytingar eiga sér óvini.“

Í alls óskyldum leiðara fyrir skömmu vitnar Magnús í þessi orð Roberts F. Kennedy.

Það skyldi þó aldrei vera skýringin á því að umfjöllunin er jafn sorglega einhæf og raun ber vitni. Eða hvernig á annars að skýra það að hann telji uppbyggingu vistvæns fiskeldis, sem er opinber stefna stjórnvalda að framkvæma í sátt við náttúruna, í samræmi við ströngustu kröfur og ráð vísindamanna, undir stöðugu eftirliti sérfræðinga skipulags-, matvæla- og umhverfisyfirvalda, ganga gegn fjölbreyttum atvinnuháttum og skynsamlegri nýtingu náttúrunnar?

Höfundur er framkvæmdastjóri Landssambands fiskeldisstöðva