Bráðabirgðalögin munu tryggja Mary, Haniye og fleiri börnum efnislega meðferð

Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna, mun á þingfundi sem hefst klukkan 13:30 mæla fyrir frumvarpi um breytingar á lögum að útlendingamálum. Formenn allra flokka á þingi eru flutningsmenn með frumvarpinu að frátöldum Bjarna Benediktssyni, formanni Sjálfstæðisflokksins.

„Við stöndum ekki að því vegna þess að við teljum að verið sé að gera of miklar breytingar á útlendingalögunum að ekki vandlega yfirveguðu máli. Við hins vegar munum ekki leggjast gegn því að það verði afgreitt,“ sagði Birgir Ármannsson, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins.

Breytingar á lögunum snúa að málsmeðferðartíma þegar börn eiga í hlut. Bætast við tvö ákvæði til bráðabirgða en lögin verða svo tekin til frekari meðferðar á Alþingi eftir kosningarnar sem framundan eru. 

Breytingarnar munu tryggja börnum á borð við þær Mary og Haniye, frá Kenía og Afganistan, efnislega meðferð á málum sínum. Verður þeim ekki vísað úr landi á meðan mál þeirra eru til skoðunar.

Tvær breytingar á lögunum

Annars vegar er lagt til að íslensk stjórnvöld skuli taka umsókn barns um alþjóðlega vernd til efnislegrar meðferðar ekki seinna en níu mánuðum eftir að umsókn barst. Frestur stjórnvalda er nú tólf mánuðir.

Hins vegar er lagt til að annar frestur í málum barna verði styttur úr átján mánuðum í fimmtán. Er um að ræða þegar börn hafa sótt um alþjóðlega vernd en ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan fimmtán mánaða. Þá megi veita þeim dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, að uppfylltum öðrum skilyrðum.

Í báðum tilfellum væri almennt eðlilegt að taka til efnislegrar meðferðar umsókn foreldra sem fara með forsjá barnsins og eftir atvikum systkina, eins og segir í greinargerð með frumvarpinu.

Með breytingunum á að tryggja að þeim börnum, sem hafi verið synjað um efnislega meðferð eða dvalarleyfi, sé tryggður réttur til endurupptöku á málum sínum. Veittur er tveggja vikna frestur frá gildistöku laganna til að fara fram á endurupptöku málanna. Nýti barn ekki heimildina innan frestsins stendur úrskurður kærunefndar sem fæli almennt í sér að barnið þarf að yfirgefa landið.

Barnið þurfi ekki að yfirgefa landið á meðan málið er til meðferðar

„Barni skal ekki gert að yfirgefa landið innan frestsins eða á meðan á meðferð endurupptökumáls stendur. Jafnframt væri almennt eðlilegt að gera heldur ekki foreldrum sem fara með forsjá barnsins, eða eftir atvikum systkinum, að yfirgefa landið,“ segir í greinargerð með frumvarpinu sem lagt verður fram á Alþingi í dag, á síðasta degi þingsins.

Lagt er til að breytingarnar taki að sinni aðeins til umsókna sem borist hafa fyrir gildistöku laganna. Með því móti gefist svigrúm frá gildistöku laganna til að ákveða æskilegt framhald enda væri það fyrst níu mánuðum eftir gildistöku sem breytingar af þessu tagi gætu haft bein áhrif á umsóknir sem berast eftir gildistöku.