Takk konur

Um þessar mundir fögnum við því að 100 ár eru liðin frá því að konur fengu kosningarétt. Á svipuðum tíma og konur háðu baráttu fyrir því að fá sömu grundvallarmannréttindi og karlmenn, börðust þær einnig fyrir því að allir Íslendingar hefðu aðgengi að heilbrigðisþjónustu. Á kvennafundi sem haldinn var á Austurvelli árið 1915 til að fagna kosningaréttinum var skýrt frá því að næsta baráttumál kvenna yrði bygging Landspítala. Þá höfðu karlar á Alþingi haft málið til umræðu í um 60 ár og velt fyrir sér hvort þörf væri á byggingu spítala án þess að nokkuð hefði þokast áfram. Konur svöruðu hvatningarorðunum á Austurvelli, tóku málið í sínar hendur, hófu fjáröflun og lögðu grunninn að fyrsta þjóðarsjúkrahúsi Íslendinga sem reis aðeins 15 árum síðar. Konur héldu stuðningi sínum áfram eftir bygginguna og stóðu fyrir stofnun kynsjúkdómadeildar og fæðingardeildar spítalans og stýrðu Minningargjafasjóði Landspítala sem enn gegnir mikilvægu hlutverki í tækjakaupum á spítalanum.

Hvítabandskonur reistu einnig sjúkrahús við Skólavörðustíg í kringum 1930 og starfræktu það í um áratug. Þær afhentu svo Reykjavíkurborg það að gjöf en þar er í dag rekin göngudeild geðsviðs fyrir fólk með átröskun og persónuleikaraskanir. Konur hafa alla tíð síðan látið sig heilbrigðismál varða og styrkt starfsemi spítalans með margvíslegum hætti.

Þrotlaus vinna og eljusemi

Saga Barnaspítalans einkennist einnig af þrotlausri vinnu og eljusemi kvenna. Upp úr aldamótunum 1900 voru það systur úr reglu St. Jóseps sem opnuðu sérstakar barnastofur. Um hálfri öld síðar hófst farsælt samstarf Kvenfélagsins Hringsins og Landspítala sem leiddi til opnunar fyrstu barnadeildar spítalans, 19. júní 1957. Hringskonur lögðu fram mikla fjármuni í stofnkostnað og gerðu deildinni síðar kleift að flytja í stærra húsnæði árið 1965. Frá þeim tíma hefur barnadeildin verið kennd við Hringinn sem Barnaspítali Hringsins og ekki að ósekju þar sem framlög Hringskvenna hafa gert okkur kleift að bjóða börnum þessa lands upp á úrvals heilbrigðisþjónustu. Hringurinn sá líka til þess að opnuð var Geðdeild Barnaspítala Hringsins, sem í dag heitir Barna- og unglingageðdeild Landspítala (BUGL) og studdi dyggilega við opnun vökudeildar.

Þá er einnig ljóst að án framlags Hringskvenna hefði nýbygging Barnaspítalans ekki orðið að veruleika. Markmið Hringsins er að á spítalanum fái börn bestu heilbrigðisþjónustu og aðbúnað sem völ er á. Að þessu göfuga markmiði vinna Hringskonur hvern einasta dag, m.a. með rekstri veitingasölu í anddyri Barnaspítalans. Frá árinu 2012 nema framlög Hringskvenna til Barnaspítalans á fjórða hundrað milljóna króna. Thorvaldsensfélagið hefur einnig styrkt heilbrigðisþjónustu við börn dyggilega og starfrækir m.a. í dag sérstakan sjóð við Barnaspítala Hringsins til styrktar sykursjúkum börnum og unglingum.

Þessi upptalning á kvenfélögum sem stutt hafa við spítalann er engan veginn tæmandi en hún sýnir að konur hafa með einstökum samtakamætti verið mesti áhrifavaldur á framþróun í heilbrigðisþjónustu á Íslandi. Tugir þúsunda fjölskyldna í landinu hafa notið góðs af dugnaði þeirra og verður rausnarskapur þeirra aldrei fullþakkaður. Um leið og ég óska konum til hamingju með kosningaafmælið vil ég líka þakka þeim þeirra ómetanlega framlag. Takk konur.