Konur og börn á flótta

Á næsta ári verða tuttugu ár liðin frá kvennaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna sem haldin var í Peking í Kína haustið 1995. Sú ráðstefna markaði tímamót en þar var samþykkt stórmerk yfirlýsing og aðgerðaáætlun í 12 köflum sem síðan hefur verið fylgt fast eftir af Kvennanefnd Sameinuðu þjóðanna. Dagana 6.-7. nóvember síðastliðinn var haldinn fundur Evrópuríkja, USA, Kanada og Ísrael í Genf til að undirbúa 20 ára afmælið. Dagana á undan fundaði fjöldi félagasamtaka en því miður voru engir fulltrúar frá Íslandi þar á meðal. Fundurinn sendi frá sér ítarlega ályktun sem kynnt var fyrir opinberu sendinefndunum.

Á ráðstefnunni var farið yfir stöðu mála með dæmum frá einstökum ríkjum, t.d. um það hvernig gengur að brúa kynjabilið með efnahagslegum og félagslegum aðgerðum, hlut kvenna á þjóðþingum og við ákvarðanatöku almennt, aðgerðir til að draga úr ofbeldi gegn konum, stjórnarhætti og kynjaréttlæti (e. gender justice) og loks hvernig við getum þróað sjálfbær samfélög kynjajafnréttis og almennrar þátttöku allra.

Umræður voru upp og ofan og sannast að segja er stundum erfitt að taka mark á þjóðum sem fegra allt og sneiða hjá mikilvægum málum. Það vakti athygli mína hversu lítið var minnst á ófrið og ógnanir sem er að finna bæði innan Evrópu og við bæjardyrnar. Það eru mjög viðkvæm mál en þau allra mikilvægustu. Án friðar verður ekkert kynjajafnrétti! Norðurlöndin fluttu sameiginlega yfirlýsingu (flutt af Rósu G. Erlingsdóttur) þar sem sérstök áhersla var lögð á kynheilbrigði kvenna eða með öðrum orðum rétt kvenna til að ráða yfir eigin líkama. Það er ekki að ástæðulausu að lögð er áhersla á þessi mál. Tíðar og ótímabærar barneignir, mæðradauði, barnagiftingar, þvingaðar giftingar, limlestingar á kynfærum kvenna, skortur á kynfræðslu og kynferðisofbeldi kemur allt of víða í veg fyrir eðlilegt líf, framfarir og jafnrétti kynjanna. Líka í Evrópu.

Ofbeldi í flóttamannabúðum

Það sem vakti þó mesta athygli mína og skilur mest eftir er hliðarviðburður undir stjórn Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur sem fjallaði um flóttamannavandann í Tyrklandi, einkum stöðu kvenna og barna. Tyrkir hafa tekið á móti um 1,6 milljón flóttamanna frá Sýrlandi. 75% þeirra eru konur og börn. Borgarstýran í Gaziantep sem hýsir 300.000 flóttamenn sagði frá því gríðarlega álagi sem þetta er á borgina og bað um hjálp. Sama gerði fulltrúi Flóttamannahjálpar SÞ. Það þarf að útvega tjöld, mat, lyf, vatn, skóla, heilsugæslu, sálfræðiaðstoð, koma upp gæslu o.fl., o.fl. Börnin hafa mörg hver upplifað loftárásir, séð fólk skotið til bana á götunum og lent á vergangi og flótta, með eða án ættingja sinna. Þau og mæður þeirra þjást af áfallastreitu.

Það er vel þekkt að mikið ofbeldi á sér stað í flóttamannabúðum, þar er mikil spenna og vanlíðan sem brýst út í ofbeldi. Glæpamenn ræna börnum til að selja í vændi o.s.frv. Sýrlenskar konur sem gert hafa myndbönd til að vekja athygli á stöðu sinni og þjóðar sinnar biðja um frið og að fá tækifæri til að byggja land sitt upp að nýju. Eins og er virðist langt í friðinn. Ef eitthvað er þá eru átök að aukast á svæðinu og flóttamenn aftur farnir að streyma frá Írak. Það verður að reisa friðarfánana að nýju og reyna að stöðva átökin, ekki að magna þau í þágu vopnasalanna. Við hljótum að spyrja okkur hvað við getum gert til að aðstoða og til að hvetja til friðar. Við getum stutt Flóttamannastofnunina, UNICEF, UN Women og önnur samtök sem eru komin til aðstoðar. Við getum líka sent fólk á svæðið ef þess er þörf. Fulltrúar Íslands verða að beita sér í þágu friðar hvar sem því verður við komið. Ég segi enn og aftur: án friðar verður ekkert kynjajafnrétti og ekkert réttlæti.