Sprotarnir teygja sig vestur

Óli Örn Eiríksson skrifar 26. febrúar 2014 09:04

Flótti sprotafyrirtækja frá landinu hefur verið heitt umræðuefni undanfarið. Þessi umræða hefur kannski einkennst full mikið af neikvæðni og ástæða til þess að horfa á víðara samhengi.

Væri íslenska landsliðið í knattspyrnu betra ef leikmennirnir færu ekki til útlanda og æfðu og spiluðu með bestu liðum heims? Líklegast ekki. Af hverju ætti þetta að vera öðruvísi fyrir íslensk fyrirtæki? Er það ekki gott fyrir þau að starfa í öflugustu þekkingarkjörnum heims þar sem þau eiga daglega í samskiptum við klárasta fólk sem hægt er að finna á sínu sérfræðisviði?

Það á ekki að vera vandamál að aðili vilji keppa á hæsta stigi. Viðfangsefnið snýst um það á hvaða stigi það gerir það. Fer fyrirtækið út örsmátt og illa fjármagnað eða fer það út stálpað með skýra sýn á eigin styrkleika og tilbúið að sækja fram.

Starfsstöðvar í Reykjavík

Undanfarin ár hefur fjöldi frumkvöðla reynt að byggja upp fyrirtæki fyrir innan íslensk gjaldeyrishöft. Þróunin hefur verið sú að íslenska sprotahagkerfið virðist nú stefna hraðbyri í að verða bandarískt, þar sem bandarísk þekkingarfyrirtæki, sem reka dótturfyrirtæki eða starfsstöðvar í Reykjavík, eru í dag orðin stór hluti af nýsköpunarhagkerfi höfuðborgarsvæðisins.

Íslensk þekkingarfyrirtæki sem hafa verið keypt eða fjármögnuð á undanförnum árum af bandarískum aðilum eru til dæmis Latibær, Teledyne Gavia (Hafmynd), Sabre Airlines Solutions, Decode, Nextcode Health, HS Orka (kanadískir eigendur), CRI (aftur Kanada) og Verne Global. Annað afbrigði sömu þróunar eru íslenskir frumkvöðlar sem eiga bandarísk sprotafyrirtæki sem hafa þróunarstöð á Íslandi. Þetta eru fyrirtæki eins og Plain Vanilla, Skema, Datamarket, Mobilitus og Globetracker.

Skortur á englum

Í þessari þróun íslensks frumkvöðlasamfélags er framtíðarþroski þess falinn. Eitt af vandamálum ungra fyrirtækja í dag er skortur á „englum“ eða fjárfestum sem koma inn með bæði fjármagn og þekkingu. Þeir frumkvöðlar sem selja fyrirtæki sín breytast í fjárfesta með góða þekkingu á uppbyggingu sprotafyrirtækis.

Þótt sala sprotafyrirtækja til útlanda dýpki bæði þekkingu sprotahagkerfisins alls (í gegnum þekkingaryfirfærslu) og fjölgi (vonandi) innlendum fjárfestum þá þarf samhliða að verða til stærri fyrirtæki sem hafa sínar höfuðstöðvar á Íslandi. Það er mikill akkur fyrir borg að hýsa höfuðstöðvar alþjóðlegra fyrirtækja. Það dregur mikil umsvif til sín, fjölda starfa í utanumhaldi og starfamargfaldarinn er mikill.

Borg tækifæranna

Reykjavík stefnir að því að vera borg tækifæranna. Staður þar sem dugmikið fólk getur látið drauma sína rætast. Til þess að draumar frumkvöðla rætist þurfa þeir þó á einhverjum tímapunkti að fara frá Íslandi og spila í efstu deild. Best væri að héðan fari fyrirtæki stálpuð, haldi ákveðinni starfsemi eftir hér og að í borginni verði fjöldi skapandi þekkingarfólks sem bæði haldi og dragi til sín þekkingarfyrirtæki.