Örugg neytendavara á markaði

Daglega notum við eða komumst í snertingu við alls kyns neytendavöru sem við göngum út frá að sé eins örugg og mögulegt er að ætlast til á sanngjarnan hátt. Í lögum um öryggi vöru og opinbera markaðsgæslu segir að einungis megi setja örugga vöru á markað. Í þessu felst að vara þarf að uppfylla þær kröfur sem neytandi má með sanngirni ætla að vara uppfylli og varð meðal annars til þess að kaupin áttu sér stað. Lögin ná yfir hvers kyns vöru sem notuð er af neytendum að undanskildum matvælum og lyfjum, en sérlög gilda auk þess einnig í ýmsum tilfellum um ákveðna vöruflokka, til dæmis vörur sem lúta reglum um CE-merkingar.

Það er engu að síður staðreynd að í ýmsum tilvikum eru vörur settar á markað sem ekki uppfylla kröfur og geta því ógnað heilsu og öryggi neytenda. Að undanförnu hafa borist fréttir af innköllun á vöru af markaði sem ekki uppfyllir settar kröfur. Hér má nefna föt með of löngum reimum og uppstoppuð dýr sem með réttu áttu að uppfylla reglur um öryggi leikfanga og CE-merkingu. Í þessum tilvikum eru fyrirtæki og eftirlitsstjórnvöld að bregðast við annmörkum á vöru með því að taka hana af markaði, í fyrrgreindum dæmum til að vernda börn frá hugsanlegu tjóni við að komast í snertingu við vöru eða við notkun hennar. Í sumum tilfellum er hægt að lagfæra annmarkana og setja vöruna aftur á markað, stundum er hins vegar eina leiðin að farga vörunni. Báðar leiðirnar hafa óhjákvæmilega í för með sér kostnað fyrir framleiðandann og í sumum tilvikum skert orðspor fyrirtækis.

Samkeppnisforskot

Til að tryggt sé eins og unnt er að vara uppfylli settar kröfur er því grundvallaratriði að framleiðandi sjái til þess að framkvæmt sé áhættumat á vörunni áður en til markaðssetningar kemur. Það felur í sér að lagt er mat á allar fyrirséðar hættur sem upp geta komið við notkun vörunnar, ekki síst með tilliti til viðkvæmra neytenda svo sem barna og eldra fólks. Nauðsynlegar leiðbeiningar og varúðarmerkingar sem þurfa að fylgja vörunni byggjast að miklu leyti á niðurstöðu áhættumatsins. Einnig þarf að huga að ýmsum öðrum atriðum, svo sem að umbúðir séu hannaðar í samræmi við reglur og að nægilegar upplýsingar um vöruna séu aðgengilegar.

Að mörgu er því að hyggja áður en neytendavara er sett á markað. Fyrirtækjum sem eru að fóta sig í nýsköpun er sérstaklega bent á að skoða þessi mál vandlega og láta greina öll þau atriði sem uppfylla þarf til að markaðssetning sé í samræmi við reglur. Það margborgar sig að hafa þessi mál í lagi frá upphafi, þá er eftirleikurinn auðveldari. Hin hliðin á málinu er sú staðreynd að umræddar reglur eru byggðar á samevrópskum kröfum sem gilda á öllu EES-svæðinu. Með því að uppfylla þessar kröfur opnast möguleiki fyrir framleiðanda til markaðssetningar vörunnar á um 520 milljóna manna markaði. Það er ekki lítils virði.

Engum vafa er undirorpið að samevrópskar reglur um öryggi vöru auka neytendavernd. En einnig skal áhersla lögð á að þau fyrirtæki sem tryggja eins og kostur er að vara muni ekki á neinn hátt geta valdið neytendum tjóni með því að láta framkvæma áhættumat á vörunni og láta í té allar upplýsingar um rétta notkun vörunnar hljóta einfaldlega að hafa samkeppnisforskot fram yfir þau fyrirtæki sem kasta til höndum um þessi grundvallaratriði við framleiðslu og markaðssetningu vöru.