Sinubrennur bænda verði bannaðar

Það er álit Mannvirkjastofnunar að banna beri sinubrennur alfarið. Ef sátt um slíkt bann fæst ekki í samráði við samtök bænda telur stofnunin að reglur um veitingu leyfa til sinubrenna verði teknar til gagngerrar endurskoðunar og leyfum markaður mun skýrari og strangari rammi.

Þetta kemur fram í svari Mannvirkjastofnunar til umhverfis- og auðlindaráðuneytisins við erindi um álit stofnunarinnar á því hvort banna eða takmarka eigi sinubrennur. Innan ráðuneytisins er unnið að frumvarpi til laga um varnir gegn gróðureldum, og er málið á þingmálaskrá yfirstandandi þings.

Þeir sem kallaðir voru til ráðgjafar eru sammála Mannvirkja­stofnun um bann eða strangar reglur; Félag slökkviliðsstjóra, Umhverfisstofnun og margir sýslumenn úti um land. Þessi hópur benti á að af sinubrennum stafaði mengun, hætta, kostnaður og óþægindi fyrir íbúa. Fram kom hjá sýslumanninum á Húsavík og kollega hans í Borgarnesi að kvörtunum íbúa vegna sinubrenna bænda fari fjölgandi.

Bændasamtök Íslands lögðu hins vegar áherslu á að allar breytingar væru vel ígrundaðar og rökstuddar, enda byggðust sinubrennur bænda „á gamalli hefð og það væru ekki endilega þær brennur sem væru að valda ónæði eða tjóni“, eins og segir í bréfinu en samkvæmt upplýsingum frá BÍ eru samtökin sammála því sjónarmiði að skýra þurfi lögin og reglugerðina sem þeim fylgir.

Í bréfinu tekur Mannvirkja­stofnun eindregna afstöðu: „Fyrir liggur að sinubrennur valda mengun og óþægindum fyrir fólk í nánasta umhverfi. Fari sinubrenna úr böndunum og kalla þarf til slökkvilið lendir sá kostnaður á íbúum viðkomandi sveitarfélags. Með breytingum á veðráttu og breyttum búskaparháttum hefur hætta vegna sinubrenna aukist síðustu ár á sama tíma og gagnsemi hennar í landbúnaði er í besta falli umdeild.“

Ingibjörg Halldórsdóttir, lögfræðingur hjá Mannvirkjastofnun og bréfritari, segir að við vinnuna hafi komið í ljós að sinubrennur tíðkast aðeins á nokkrum svæðum á landinu, og fáir einstaklingar á afmörkuðum svæðum hafi sótt um slík leyfi á undanförnum tíu árum. Leyfisveitingarnar séu að stærstum hluta gefnar út af sýslumönnum fimm umdæma; sýslumanni Snæfellinga í Stykkishólmi og sýslumönnunum á Blönduósi, á Húsavík, í Borgarnesi og í Vík. Umdæmin eru alls 24.

Sama gildi um áramót og bændabrennur

Bjarni Þorsteinsson, slökkviliðsstjóri Borgarbyggðar, benti á það á ráðstefnu Sambands sveitarfélaga um gróðurelda í janúar í fyrra, að mikið ósamræmi væri við leyfisveitingar þegar kæmi að meðferð elds á víðavangi. Áramótabrenna væri háð leyfi landeiganda, slökkviliðs og umsagnar heilbrigðiseftirlits. Þá bæri að vátryggja fyrir hugsanlegum skaða fyrir allt að 150 milljónir króna. Bóndi þarf einungis að hafa samband við búnaðarfélag til að fá umsögn. Að því fengnu skrifar sýslumaður út leyfi til sinubrennslu án þess að greiðsla komi fyrir eða beðið sé um tryggingar. Bóndinn beri í raun litla ábyrgð ef illa fer, og sé því síður krafinn um greiðslu vegna skemmda eða kostnaðar slökkviliðs ef til útkalls kemur.

Í bréfi Mannvirkjastofnunar til umhverfisráðuneytisins segir að „brýna nauðsyn ber til að auka aðkomu slökkviliðsstjóra, náttúruverndaryfirvalda og heilbrigðiseftirlits að leyfisveitingunni og auka til muna eftirlit með framkvæmdinni. Jafnframt þarf að setja skýrari ákvæði í löggjöfina um að leyfishafi sé ábyrgur fyrir greiðslu kostnaðar af slökkvistarfi ef brenna fer úr böndunum og jafnvel að sett verði ákvæði um skyldu til að kaupa vátryggingu áður en eldur er kveiktur sambærilegt við það sem gildir um áramótabrennur.“