Lægra verð til hins almenna notanda

Á venjulegu heimili eru mörg rafmagnstæki. Stundum eru mörg þeirra í gangi og stundum fá. Þannig sveiflast notkun okkar frá því að vera fáein wött og upp í mörg kílówött. Þegar mest á mæðir er kannski þurrkarinn í gangi (3,5 kW), steik í ofninum (2 kW), mörg ljós kveikt (1 kW) og alls konar minni tæki í gangi sem taka til sín kannski 1 kílówatt. Það gerir 7,5 kW. Ef notkunin væri svona allan sólarhringinn væri dýrt að vera til. Mánaðargjaldið væri yfir 50 þúsund krónur.

Þó að notkun okkar sé ekki alltaf svona mikil þarf rafveitan að byggja sitt kerfi, frá virkjun til heimtaugar, utan um hámarksnotkunina. Rafveitan þarf jafnframt að gera ráð fyrir að einstaka sinnum séu öll heimili á útopnu í einu. Þannig fæst svokallaður „toppur“ í notkun. „Toppurinn“ er það sem flest miðast við – líka verðið. Ef hægt er að lækka „toppinn“, með því að dreifa rafmagnsnotkuninni meira, þá er líka hægt að minnka virkjanirnar, minnka lónin, létta og fækka línum, minnka spennistöðvar og svo framvegis. Þannig lækkar kostnaður rafveitunnar.

Tækifæri til að leiðrétta

Til er önnur leið til að lækka verðið, en hún byggir á því að kaupa stöðugt af Landsvirkjun hæsta mögulega útreiknaða „topp“. Það er gert með því að fulltrúar neytenda mynda fyrirtæki sem kaupir inn rafmagn frá Landsvirkjun á t.d. 5-6 kr. hverja kílóvattstund. Ég nefni þessa tölu því þá borgum við Landsvirkjun meira en hún fær frá öðrum stórnotendum og getur þar af leiðandi farið að skila ríkissjóði (okkur) meiri arði. Ef um 100 þúsund heimili kæmu inn í þessa útreikninga væri miðað við fyrrnefndan „topp“ á venjulegu heimili nauðsynlegt að kaupa stöðugt um 750 MW (7,5 kW*100.000) af Landsvirkjun. Með þessu móti hækkar verð smám saman til stórnotenda, þar sem fólkið í landinu myndar fyrirtækið sem kaupir mesta orku, sem í bili yrði á hærra verði en þau fyrirtæki sem kaupa orku á gjafverði, vegna undarlegheita í samningagerð fyrri ára. Verð til heimila hefur alltaf verið of hátt og núna kemur tækifæri til að leiðrétta það.

Alltaf meðan heimilin eru ekki að nota orku upp í topp er hægt að selja stóran hluta orkunnar um sæstreng inn á rafkerfið í Bretlandi. Hægt er að hægja á kolaverum í Bretlandi alltaf þegar rafmagn flæðir um sæstrenginn (sem er meira en 90% tímans). Þeir borga síðan skv. mæli fyrir þá orku sem við getum sent þeim. Nú þegar eru þeir með vindmyllur sem gefa stundum mikið og stundum ekkert, svo auðvelt er fyrir þá að taka við sveiflukenndri orku frá okkur. Hér innanlands er ekki hátt verð fyrir sveiflukennda orku, þannig að það er tómt mál að tala um að nýta þessa orku frekar hérna innanlands. Það sem gerir gæfumuninn fyrir Bretlandsmarkað er að þetta er græn orka eins og frá vindmyllunum. Miðað við að við greiðum 5-6 krónur til Landsvirkjunar fyrir hverja kílóvattstund verður þessi orka vel samkeppnishæf við vindmyllur, þótt um sæstreng fari.

Lægra verð

Bretar hafa skuldbundið sig til að fá 20% allrar raforku frá „grænum“ orkugjöfum árið 2020. Þörfin er því fyrir hendi. Auðvelt ætti þannig að vera að fá fjármagn fyrir strengnum frá þeim. Fyrirtæki sem sæi um fjármögnun og rekstur strengsins myndi að öllum líkindum ekki taka meira en 3-4 krónur á kílóvattstund, en hugsanlega væri hægt að ná þeirri tölu niður í 2 krónur ef vextir eru lágir.

Það sem ávinnst hjá okkur er lægra verð til hins almenna notanda á Íslandi. Síðan kemur sala á orku sem annars hefði bara runnið óbeisluð til sjávar og nýting á hverflum og kerfi sem nú þegar er gert fyrir þessa notkun. Samt þarf aðeins að bæta við svolitlu af virkjunum, því uppistöðulónin og heildarvatnsmagn er ekki nægilegt til að halda í við „toppinn“ allan ársins hring.

Hagnaður Landsvirkjunar af hverri kílóvattstund yrði 3-4 krónur (ef 2 krónur er kostnaðarverð) og þannig ef u.þ.b. 600 MW eru seld að jafnaði til Bretlands eru það um 5 terawattstundir (5 milljarðar kílówattstunda). Þannig yrði hagnaður Landsvirkjunar 15–20 milljarðar á ári. Þetta kæmi síðan til þjóðarinnar, eiganda Landsvirkjunar, sem arður. Með 20 milljörðum á ári er hægt að gera margt. Til dæmis er hægt að lækka tekjuskatt á öllum um næstum helming, eða þá gera heilbrigðisþjónustuna aftur 5 stjörnu, eins og hún var hérna einu sinni. Að auki við þetta mun rafmagnsreikningur hvers heimilis lækka um helming, ef þetta er skipulagt á þennan hátt.