Fá úrræði fyrir börn og unglinga sem fremja alvarleg afbrot

Fá úrræði eru fyrir börn og unglinga hér á landi sem fremja alvarleg afbrot, eins og tilraun til manndráps, annað en afplánun á meðferðarheimili. Yfirlæknir á barna- og unglingageðdeild segir að koma þurfi upp öryggisvistun sem hæfir ungmennum.

Þau börn og unglingar sem eru úrskurðuð til fangelsisvistar eða í gæsluvarðhald hér á landi geta afplánað á meðferðarheimilum Barnaverndarstofu. Síðustu fjögur ár hafi ellefur einstaklingar undir átján ára aldri hafið afplánun í fangelsi eða verið í gæsluvarðhaldi, en aðeins tveir af þeim hafa afplánað á meðferðarheimili.   

Með nýlegri lögfestingu Barnasáttmála sameinuðuþjóðanna verða allir undir 18 ára aldri að geta afplánað í meðferð nema sérstakar aðstæður séu fyrir hendi t.d að einstaklingurinn sé mjög ofbeldisfullur.  

Ólafur Ó. Guðmundsson yfirlæknir barna- og unglingageðlækninga á Landspítalanum segir okkur illa í stakk búin til að taka á alvarlegum glæpum barna og unglinga, það þurfi að vera sérstakt úrræði til taks.

„Það er auðvitað svo að þegar vofveiflegir atburðir gerast og unglingar eða börn eiga í hlut, svosem eins og tilraun til manndráps, þá er ekkert úrræði til fyrir ungmenni sem þarf öryggisgæslu t.d vegna þess að viðkomandi getur verið hættulegur öðrum og það er bara alls ekki bjóðandi í nútíma samfélagi," segir Ólafur.

Ólafur vill að komið verði á legg úrræði eins og öryggisvistum sem getur strax tekið við unglingum sem fremja alvarleg afbrot. Það sé afleitt að þurfa að koma þeim fyrir á almennri barna- og unglingageðdeild þar sem sé engin öryggisgæsla og börn allt niður í sex ára aldur dvelja.  

„Það er búið að vera til mjög lengi neyðarvistun fyrir unglinga á Stuðlum, það er í eðli sínu öryggisgæsla. Það sem að við þurfum að gera og viljum gera er að bæta aðstæðurnar á neyðarvistum þannig að það sé hægt að skipta börnum meira upp, svo þeim sé ekki blandað of mikið saman og við höfum fengið fjármagn frá velferðaráðuneytinu til þess að gera það," segir Halldór Hauksson, sviðsstjóri á Barnaverndarstofu.

Ekki verður reist unglingafangelsi á Íslandi en Barnaverndarstofa hefur lagt til að útbúin verði ný meðferðarstofnun fyrir 16 til 18 ára unglinga sem glíma við alvarlegan vímuefnavanda og eru í afbrotum. Þar gætu þeir afplánað í staðin fyrir í fangelsi. Ekki hefur fengist fjármagn í það verkefni.  

Þegar stjórnvöld samþykktu barnasáttmálann voru þau að skuldbinda sig líka til að finna lausnir á þessum vanda?  

„Já þau voru að því og þurfa að gera það.“