Átakalínurnar skýrar sem aldrei fyrr

Eins og við var að búast voru áhrif veiðigjalda á íslensk sjávarútvegsfyrirtæki í forgrunni aðalfundar Landssambands íslenskra útvegsmanna í gær. Átakalínurnar voru skýrar í ræðum atvinnuvegaráðherra og formanns samtakanna. Eins kom fram á fundinum að blikur væru á lofti varðandi markaðsmál íslensks sjávarútvegs.

Adolf Guðmundsson, formaður LÍÚ, reifaði í upphafsræðu fundarins þá sýn útgerðarinnar í landinu, sem hefur legið fyrir lengi, að breytingar á lögum um stjórn fiskveiða væri atlaga að greininni og þá ekki síst að hækkun veiðigjalda. Hann sagði að fjölmörg fyrirtæki myndu ekki rísa undir gjaldtökunni og þau sem hefðu hrygg til að standa undir henni stæðu löskuð eftir.

„Fjárfestingar, þróunarstarf og nýsköpun dragast saman og fyrirtæki sem byggja afkomu og rekstur sinn á starfsemi sjávarútvegsfyrirtækja veikjast. Hér er um sannkallaðan landsbyggðarskatt að ræða þar sem meginstarfsemi sjávarútvegsins er utan höfuðborgarsvæðisins," sagði Adolf í ræðu sinni.

Átök á vinnumarkaðiAdolf vék að sameiginlegum hagsmunum útgerðarinnar og sjómanna í landinu í ræðu sinni; að útgerðin og sjómenn deili kjörum í hlutaskiptakerfi. Það kerfi sagði Adolf að gæti ekki haldist óbreytt ef veiðigjöldin stæðu. Skattlagningin myndi fela í sér átök á vinnumarkaði með tilheyrandi tjóni. Adolf spurði:

„Stjórnvöld halda því fram að skattlagningin muni ekki hafa áhrif á launakjör sjómanna. Hvernig má það vera, að ef ríkið tekur 10-20% af tekjunum sé útgerðum ætlað að greiða um 40% í laun og launatengd gjöld af þeim fjármunum sem fyrirtækin hafa ekki?"

Undir lok ræðunnar sagði Adolf: „Ég skora á atvinnuvegaráðherra að hlusta á þau rök sem fram hafa verið færð af okkar hálfu og annarra og beita sér fyrir endurskoðun laganna um veiðigjöld til að forða því tjóni sem við blasir."

Aðalfundur en ekki jarðarförSteingrímur J. Sigfússon atvinnuvegaráðherra steig næstur í pontu og tók það fram fyrst af öllu að hans sýn væri á allt öðrum nótum en komið hefði fram hjá formanni LÍÚ. Greinin stæði styrkum fótum og væri vel aflögufær. Hann sagðist því ætla að ávarpa fundarmenn á þeim nótum að hann væri staddur á aðalfundi LÍÚ en ekki jarðarför. Hann spurði, í samhengi við jákvæðar afkomutölur útgerðarinnar að undanförnu, hvernig hljóðið hefði verið á fundum LÍÚ fyrr á árum þegar útgerðin var sannarlega í erfiðleikum. Þetta féll í misjafnan jarðveg hjá fundarmönnum og heyrðist kallað úr sal að ráðherra ætti að skammast sín.

Steingrímur gaf stöðu þjóðarbúsins frá hruni töluvert vægi í ræðu sinni. Hann sagði það nauðsynlegt því að þeir sem færu með stjórn landsins gætu ekki leyft sér þann munað að horfa eingöngu á þröng hagsmunamál einnar greinar. „Það þarf að reka fleira en sjávarútvegsfyrirtæki. Það þarf að reka Ísland," sagði Steingrímur og ljóst að hann vísaði til þess að allir þyrftu að leggja sitt til – ekki síst sjávarútvegurinn í landinu.

Markaðsmál áhyggjuefniMarkaðir fyrir sjávarafurðir var sennilega eini snertipunkturinn í ræðum þeirra Adolfs og Steingríms þar sem þeir voru á sömu línu. Þeir deila þeirri skoðun að blikur séu á lofti á mörkuðum og að óvissan hafi aukist verulega að undanförnu. Erfiðir tímar blasa við, sagði Adolf.

Steingrímur sagði að sterkir markaðir Íslendinga í Evrópu væru að gefa eftir. Á sama tíma lægi fyrir að framboð á þorski úr Barentshafi myndi aukast stórlega á næsta ári og makríldeilan gæti spilað inn í þessa mynd:

„Til dæmis þannig að vinir okkar Norðmenn komi þeim skilaboðum á framfæri í Bretlandi að þeir þyrftu ekki að hafa áhyggjur af því að loka á íslenskan fisk þar sem þeir gætu séð um að fylla í skarðið með þorski úr Barentshafi," sagði ráðherra og hvatti menn til að sameinast því krappur dans gæti verið fram undan á komandi mánuðum.