Um rangfærslur

Í Fréttablaðinu 21. september sl. birtist grein eftir Einar Þ. Magnússon, formann atvinnu- og hafnarráðs Reykjanesbæjar. Þar telur Einar sig vera að hrekja það sem hann kallar rangfærslur af minni hálfu í grein sem birtist í Fréttablaðinu tveimur dögum fyrr. Inntak greinarinnar er spurningin um það hvort Reykjanesskaginn í núverandi mynd sé sjálfsagður og nauðsynlegur fórnarkostnaður fyrir álver í Helguvík. Einar segir það rangfærslur að tala um 8-16 jarðhitavirkjanir á Reykjanesskaga og að þeim fylgi brennisteinsmengun, borstæði, hitaveiturör, vegir, lón með affallsvatni og tvöföld röð af 30 metra háum stálmöstrum eftir endilöngum Reykjanesskaga ásamt tengivirkjum.

Í grein sinni gerir Einar sæmilega grein fyrir háspennulínum milli Hamraness og Fitja en síðan taka við gífuryrði og þekkingarskortur af þeim toga sem einkennt hefur umræðuna um álver í Helguvík. Einar vill ekkert kannast við að það þurfi að reisa 8-16 virkjanir. Hann segist aðeins þekkja til stækkunar Reykjanesvirkjunar, Eldvarpa og Krýsuvíkur, en það er erfitt að trúa því að hann sé svona illa að sér. Í umhverfismatsskýrslu fyrir 250.000t álver í Helguvík eru nefndar til sögunnar Reykjanesvirkjun (stækkun), Eldvörp, Svartsengi (stækkun), Trölladyngja, Sandfell, Seltún, Austurengjar, Hellisheiði (stækkun), Bitra og Hverahlíð. Í þingsályktunartillögu um rammaáætlun bætast við Stóra-Sandvík, Meitill og Gráuhnúkar. Þetta getur ekki hafa farið fram hjá formanni atvinnu- og hafnarráðs Reykjanesbæjar.

Formaðurinn reynir að gera lítið úr brennisteinsvandamálum og segir mengun frá Svartsengi aðeins 10% af því sem hún er á Hellisheiði. Kannski veit hann ekki að Svartsengisstöðin er margfalt minni en Hellisheiðarvirkjun og að álverið þarf töluvert meira rafafl en nemur framleiðslu Hellisheiðarvirkjunar. Afar ólíklegt er að unnt verði að tryggja að allar þessar virkjanir uppfylli reglur um mengun og á það einkum við um virkjanir á Hellisheiði.

Einar segir fullyrðingar um aukna tíðni jarðskjálfta rangar og vitnar til reynslu frá Svartsengi. Um þetta getur hann að sjálfsögðu ekkert fullyrt. Ekki var gert ráð fyrir vanda vegna jarðskjálftavirkni við Hellisheiðarvirkjun en þeir komu samt. Þá telur Einar ekki sjálfgefið að lón skapist vegna virkjana og bendir á Hellisheiðarvirkjun. Þetta er rétt en það segir hreint ekki að engin lón muni myndast.

Alvarlegasta raskið af raforkuverum á Reykjanesskaga tengist virkjununum sjálfum. Stöðvarhús, fjölmargar borholur tengdar með miklum pípulögnum og víðtæku vegakerfi, auk háspennulína og spennuvirkja. Kröfluvirkjun hefur um árabil framleitt 60 MW og umfang hennar þekkja flestir. Álver í Helguvík þarf 435 MW eða sem nemur framleiðslu liðlega sjö Kröfluvirkjana og það er viðbót við núverandi virkjanir á skaganum.

Flutningskerfi raforku á Suðurnesjum hefur verið mér umhugsunarefni síðastliðin ár. Það er rétt hjá Einari að flutningskerfið þarf að styrkja en hugmyndir Landsnets eru ekki þær einu réttu. Flutningskerfið á Suðurnesjum er fyrst og fremst komið að þolmörkum vegna flutnings á 125 MW frá virkjunum HS Orku til álvers á Grundartanga. Hafa ber í huga að HS Orka hefur gert samning um sölu á raforku til álversins við Grundartanga og Orkuveita Reykjavíkur um sölu á raforku frá Hellisheiðarvirkjunum til álvers í Helguvík. Vegna þessara samninga orkufyrirtækjanna þarf að ráðast í mun umfangsmeiri framkvæmdir en nauðsyn krefur. Ef flutningsþörf fyrir raforku væri metin út frá þjóðhagslegri hagkvæmni eins og raforkulög gera ráð fyrir væri farsælla að auka framleiðslugetu Reykjanesvirkjunar úr 100 MW í 150 MW og í stað þess að flytja 125 MW frá Suðurnesjum yrði sú orka nýtt á svæðinu en 125 MW flutt frá Hellisheiði til álversins á Grundartanga. Við þetta fyrirkomulag mun Hitaveita Suðurnesja, með 30 MW aðstoð frá Orkuveitu Reykjavíkur, geta annað raforkuþörf á Suðurnesjum ásamt gagnaveri og fyrsta hluta álversins í Helguvík.

Á árunum fyrir hrun var ekki talið rétt að gagnrýna viðskiptalífið og því var haldið fram að öll umræða sem ekki studdi stöðuga og óhefta uppbyggingu væri til þess fallin að tefja verkefni, tala niður góðar hugmyndir eða vinna gegn framförum. Nú virðist sem orkuiðnaðurinn búi við sama gagnrýnisleysið í skjóli óttans við aukið atvinnuleysi. Heiðarleg umræða er ekki til að hræða eða skemma heldur er hún lykilatriði til að hægt sé að ná sátt um mikilvæg verkefni. Sjónarmið almannahagsmuna og krafan um samfélagslega ábyrgð fá ekki það rými sem þeim ber í umræðu um atvinnuuppbyggingu, orkunýtingu og flutningskerfi raforku á Reykjanesi og því þarf að breyta.