Tryggt búsetuöryggi helsta forsenda fyrir breytingum

Nálægt 30% fólks innan vébanda BSRB gæti hugsað sér að leigja húsnæði ef búsetuöryggi þeirra væri tryggt. Af þeim sem eiga húsnæði sitt í dag gætu 22% þeirra vel hugsað sér að færa sig yfir á leigumarkaðinn, ef þeir ættu það ekki á hættu að leigunni yrði sagt upp með stuttum fyrirvara.

Þetta er meðal niðurstaðna viðamikillar viðhorfs- og kjarakönnunar Capacent fyrir Bandalag starfsmanna ríkis og bæja (BSRB). Hilmar Ögmundsson, hagfræðingur hjá BSRB, segir BSRB hafi verið ötulan talsmann jafnræðis á milli búsetuforma; að fólk hafi raunverulegan valkost á að kaupa húsnæði eða leigja. Það feli í sér að skapa þurfi skilvirkan leigumarkað með búsetuöryggi og að húsnæðisbætur verði þær sömu óháð búsetuformi.

„Þörfin fyrir aukið leiguhúsnæði, bæði á höfuðborgarsvæðinu og víða á landsbyggðinni, er greinilega til staðar og mun líklega fara vaxandi. Sérstaklega skortir leiguhúsnæði til langs tíma,“ segir Hilmar. „Niðurstöður könnunar BSRB sýna að eftirspurn eftir leiguhúsnæði er mun meiri en framboðið. Langmest af leiguhúsnæði á Íslandi er í einkaeign og einungis leigt til skemmri tíma, ef frá eru taldar félagslegar íbúðir fyrir til dæmis aldraða, námsfólk og öryrkja.“

BSRB hefur barist fyrir því undanfarin ár að ríki og sveitarfélög komi í auknum mæli að málefnum leigjenda og hugmyndir um svokölluð leigufélög að fyrirmynd annarra Norðurlandaþjóða hafa verið nefndar í því sambandi.

„Leigumarkaðurinn á Íslandi er að mörgu leyti vanþróaður og óskipulagður og ekki er hugað nógu vel að málefnum leigjenda. Það verður því að bregðast við breyttum aðstæðum á húsnæðismarkaði og auka jafnræði milli ólíkra búsetuforma. Húsnæðiskerfið þarf að vera þannig uppbyggt að fólk hafi val, geti hagað húsnæðismálum sínum í takt við aðstæður á hverjum tíma,“ segir Hilmar.

Að mati Hilmars gæti almenna leigukerfið í Danmörku verið góð lausn fyrir ríki og sveitarfélög til að ráða úr vanda skuldsettra heimila svo ekki sé talað um vanda Íbúðalánasjóðs. „Reykjavíkurborg og velferðarráðherra hafa sagt að það sé vilji hjá þeim til að auka fjölbreytnina í búsetuúrræðum á Íslandi. Eftirspurnin eftir leiguhúsnæði er sannarlega til staðar en þetta gerist ekki að sjálfu sér. Frumkvæðið verður að koma frá hinu opinbera,“ segir Hilmar.

svavar@frettabladid.is