Nýr Landspítali – Leiðréttingar Ingólfs

Ingólfur Þórisson, framkvæmdastjóri rekstrarsviðs Landspítalans, skrifar grein í Fréttablaðið þann 1. júní sl. með nafninu Guðlaugur Gauti leiðréttur. Ég leitaði logandi ljósi að leiðréttingum Ingólfs en fann ekki. Greinin gefur þó tilefni til að gera betur grein fyrir þáttum sem skipta máli.

Eru allir að tala um sama verkið?Í fyrsta lagi er gott að hafa á hreinu að þegar ég fjalla um áformaðar framkvæmdir við nýja Landspítalann þá á ég við báða áfangana eins og þeim er lýst í drögum að greinargerð og skilmálum með deiliskipulaginu. Það er eini mátinn til að meta samanlögð áhrif nýja spítalans á umhverfið.

Sumir hafa gripið til þess að tala um 1. áfanga eingöngu, eins og Ingólfur gerir, eða jafnvel hluta af 1. áfanga eins og velferðarráðherra hefur gert. Það læðist reyndar að manni grunur um blekkingar þegar ráðherra segir án frekari skýringa að áætlaður framkvæmdakostnaður verði 45 milljarðar en það gerði hann í ávarpi til ársfundar Landspítalans. Samkvæmt upplýsingum sem ég aflaði mér frá velferðarráðuneytinu er hér átt við að 1. áfangi án bygginga sem HÍ hyggst byggja á lóðinni, án endurbóta á eldra húsnæði og án tækjakaupa muni kosta 45 milljarða. Full starfhæfur fyrsti áfangi verður miklu dýrari en þetta og öll framkvæmdin mun vart kosta minna en 100 milljarða.

Skiptir umferð og mengun máli?Það er rétt hjá Ingólfi að mér verður tíðrætt um umferð og mengun. Samkvæmt drögum að Greinargerð um samgöngur frá janúar 2012 er ætlað að ferðum til og frá svæðinu muni fjölga um allt að 12.000 vegna þessa verkefnis (bls. 11). Þetta hefur í för með sér aukna mengun á svæðum sem nú þegar búa við mengun yfir viðmiðunarmörkum í margar vikur á ári.

Bílastæðum sem standa notendum spítalans til boða við lok 1. áfanga mun hins vegar fækka um 400 frá því sem nú er. Nú þegar leggja notendur spítalans undir sig fjölda stæða utan lóða spítalans (bls. 10). Þegar bílastæðum fækkar, notendum fjölgar og strangri notkunarstýringu (gjaldtöku) hefur verið komið á munu bílastæði í götum umhverfis lóðina verða notuð í enn ríkara mæli.

Árdegis og síðdegis munu myndast biðraðir í götum og við gatnamót umhverfis spítalann (bls. 12). Það er nærtækt að draga þá ályktun að fjöldi ökumanna muni reyna að komast hjá þessum töfum með því að stytta sér leið gegnum nærliggjandi íbúðahverfi. Um þetta hefur ekki verið fjallað svo ég viti.

Hefur staðarvalsgreining verið unnin?Ingólfur segir að erlendir sérfræðingar hafi í tvígang unnið hagkvæmnismat fyrir væntanlega framkvæmd. Ég hef bent á að hagkvæmnismat eitt og sér sem unnið er eftir á fyrir einn valkost um staðsetningu hefur takmarkað gildi. Hagkvæmnismat þarf að vera hluti af ítarlegri staðarvalsgreiningu þar sem borin eru saman umhverfisleg, félagsleg, tæknileg og hagræn áhrif margra valkosta um staðsetningu. Ég stend í þeirri meiningu að það hafi ekki legið fyrir hagkvæmnismat þegar 2002 skýrslan um staðsetningu spítalans var gerð og staðsetningin ákveðin. Í skýrslunni stendur m.a. eftirfarandi (bls. 14):

„Gerð er lausleg áætlun um heildarkostnað við nýjan spítala í samræmi við þá tillögu White arkitekta, sem nefnd hefur verið Hringbraut II. Í henni er miðað við að meginstarfsemi spítalans verði á suðurhluta lóðarinnar á svæði milli núverandi og fyrirhugaðrar legu Hringbrautar.“

Má bera stærð spítalans saman við Smáralind?Ég held að ég hafi fyrstur manna notað Smáralindina til viðmiðunar um byggingarmagnið sem áætlað er að reisa á lóð Landspítalans. Ég get fallist á að sú bygging er talsvert frábrugðin fyrirhuguðum byggingum Landspítalans. Þess vegna notaði ég líka annað viðmið í grein minni sem er Fellahverfi ásamt allri Mjóddinni.

En það er erfitt um vik því í raun eru ekki til á Íslandi nægilega stórar byggingar til að nota til samanburðar við nýja Landspítalann. Samanlögð stærð Flugstöðvar Leifs Eiríkssonar með öllum tengigöngum og brottfararskálum er t.d. ekki nema 55 þús. ferm. Það er innan við 20% af því byggingarmagni sem á að koma fyrir á lóð Landspítalans.