Flokkur eða hagsmunasamtök?

Meðan hagsmunasamtök berjast fyrir afmarkaðan hóp manna sem á eitthvað sameiginlegt, berjast stjórnmálaflokkar fyrir ákveðinni hugmyndafræði sem meðlimir flokksins aðhyllast og telja allri þjóðinni fyrir bestu. Þannig berst Sjálfstæðisflokkurinn í orði fyrir „einstaklingsfrelsi og atvinnufrelsi með hagsmuni allra stétta fyrir augum", en í atvinnufrelsi felst rétturinn til að hefja starfsemi í hvaða atvinnugrein sem er.

Andstaða flokksins gegn samkeppni er því áhugaverð. Flokkurinn berst gegn nýliðun í útgerð og vill ekki að nýliðar fái að bjóða í kvóta okkar landsmanna. Flokkurinn berst einnig gegn nýliðum í mjólkurframleiðslu og vill sekta nýliðana sem keppa við ríkisstyrkta framleiðslu. Merkilegust er þó barátta flokksins gegn nýjasta nýliðanum á byggingarmarkaðnum, Bauhaus. Eftir að bæjarstjóri flokksins í Garðabæ neitaði Bauhaus um lóð fékk hún forstjórastöðuna hjá Byko. Þegar Bauhaus sótti svo um lóð í Reykjavík vildu Sjálfstæðismenn láta bjóða upp þá lóð í stað þess að úthluta henni til fyrirtækisins. Er það líklegast í fyrsta og eina sinn sem þeir hafa viljað bjóða upp lóð.

Ríkir og tekjuháir eru flokknum einnig ofarlega í huga. Á seinasta valdatíma flokksins náði Ísland að setja heimsmet í aukningu ójöfnuðar með hækkun skatta á alla aðra en hátekjumenn. Núna vill flokkurinn flata niðurfellingu skulda sem mun, samkvæmt opinberum gögnum, færa tugi milljarða frá þeim fátækari til hinna ríkari.

Aðeins einn þingmaður flokksins, hugsjónamaðurinn Pétur Blöndal, virðist berjast fyrir yfirlýstri stefnu flokksins. Hann sker sig úr þingflokknum á fleiri vegu og taldi sér t.d. ekki heimilt stöðu sinnar vegna að selja hlutabréf sín í bönkunum fyrir fall þeirra. Nokkuð sem núverandi formaður gerði.

Flokkurinn hefur því öll einkenni hagsmunasamtaka sem berjast fyrir atvinnurekendur, hátekjumenn og auðmenn, en fá einkenni stjórnmálaflokks. Enda leggja forystumenn flokksins sjaldan í rökræður um stefnu og hugmyndafræði en eru því líklegri til að efast um gáfnafar andstæðinga sinna. Var núverandi þingsflokksformaður flokksins t.d. þeirrar skoðunar að fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún, kynni ekki að reikna.

Í næstu kosningu ættu kjósendur því að hugleiða hvort þeir tilheyra þeim hagsmunahópum sem Sjálfstæðisflokkurinn berst fyrir.