Sagan af litla gula hagkerfinu

Margir hafa uppi stór orð um hugmyndir Lilju Mósesdóttur þessa dagana - ansi löng og fyrirferðamikil orð eins og „lýðskrumari" og „bullhagfræðingur." Sem betur fer fyrir þann er hér ritar, eru slík orð löng og mikil um sig þannig að höfundi finnst hann hafa úr talsverðu að moða og jafnvel eiga möguleika á að skilja orðin. Sá er hér ritar á oft erfitt með að skilja virkilega stór orð - þung orð eins og „guð," „ást" og „líf" svo eitthvað sé nefnt.

Undirritaður getur því miður ekki talist til „bullhagfræðinga" - hefur enda enga formlega menntun hvað hagfræði varðar af nokkru tagi. Hvar er hægt að læra að vera „lýðskrumari," og hvað ætli orðið þýði nákvæmlega? Er það grein innan hagfræðinnar?

Í fávisku sinni sest sá er hér ritar í þægilegan stól og hugsar svolitla stund. Hann myndast við að beita nokkru sem gjarna er kallað hugsuð tilraun. Það er mikilvægt að vanda sig við að hugsa, og freista þess að einfalda hlutina eitthvað til þess að komast nær kjarna málanna. Tilrauninin verður að upprifjun og vangaveltum yfir lítilli sögu sem höfundur heyrði einhvern tíma.

Sagan var nokkurn vegin svona :

Ferðalangur kemur í þorp nokkurt, og gengur inn á gistiheimilið á staðnum. Hann hittir að máli gestgjafann og beiðist gistingar. Gestgjafinn tekur honum fagnandi, enda nægt laust rými fyrir ferðalanginn. Gistingin kostar 100 gulur, og greiðir ferðalangurinn gestfjafanum fyrir gistinguna.

Þessu næst segist ferðalangurinn ætla að fara í gönguferð um þorpið að finna leiði í kirkjugarðinum og sýna vini sínum sem þar er grafinn virðingu sína.

Eftir að hafa sagt ferðalanginum til vegar, fer gestgjafinn að hitta smiðinn. Hann borgar smiðnum 100 gulu skuldina fyrir vinnu við endurbætur á gistiheimilinu. Smiðurinn er himinlifandi og fer til endurskoðandans og borgar honum 100 gulu skuldina sem hafði orðið til þegar bókhald smiðsins var lagfært. Endurskoðandinn fer beina leið til gestgjafans og borgar honum 100 gulu skuldina fyrir aðstöðuna þegar hann hélt héraðsnámskeiðið í bókfærslu.

Nokkru síðar kemur ferðalangurinn úr labbitúrnum. Hann útskýrir fyrir gestgjafanum að hann hafi farið þorpavillt - að vinur hans sé jarðsettur í næsta þorpi, og biður gestgjafann að endurgreiða sér gistinguna. Gestgjafanum fannst það sjálfsagt og endurgreiðir ferðalangnum 100 gulurnar hans. Ferðalangurinn kveður þessu næst með virktum og hverfur á braut.

Eftir standa gestgjafinn, smiðurinn og endurskoðandinn - allir skuldlausir. Litla gula hagkerfi þorpsins þeirra er skyndilega laust við skuldir eftir stutta viðkomu ferðalangsins.

Sá er hér ritar er alls ekki hagfræðingur, hvað þá „bullhagfræðingur," heldur aðeins fyrstaársnemi í heimspeki - á öðru misseri náms sem er með eindæmum áhugavert og nærandi. Það væri hyggilegt fyrir lesandann að taka því sem hér er ritað á gagnrýninn hátt, og jafnvel eyða svolitlum tíma sjálfur í að hugsa vandlega um þessa litlu sögu í því skyni að velta fyrir sér hvort einhver boðskapur gæti leynst í henni.

Hver veit, máske gæti eihver alvöru hagfræðingur haft eitthvað um þennan litla pistil að segja, og frætt okkur hin sem erum ekki hagfræðingar eitthvað nánar um hvað í þessari litlu sögu felst.

Kristinn Örn Torfason, heimspekinemi.