Grínframboð – fylgir því einhver alvara?

Kaffibolla umræður undanfarið hafa oft snúist um það sem sumir kalla grínframboð Besta flokksins, sem hefur komið borgarbúum og landsmönnum öllum á óvart með velgengni sinni í skoðanakönnunum. En nú eru farnar að renna tvær grímur á marga, þar sem að kosningar nálgast óðfluga. Spyrja sumir sig að því hvort hugmyndafræði Jóns Gnarr og Besta flokksins sé þess megnug að takast á við það stóra verkefni að reka borg.

Breytingar geta haft ýmislegt gott í för með sér, jafnvel svo róttækar breytingar eins og að fela nýjum öflum stjórnun borgarinnar þó svo að þau fari fram með léttúð og galsa. Slíkt hefur sannað sig áður og má þar nefna Antanas Mockus, borgarstjóra Bógóta höfuðborgar Suður Ameríkuríkisins Kólumbíu á árunum 1995 - 1997 og 2001 - 2003. En hann hafði ýmsar nýstárlegar og skemmtilegar hugmyndir um það hvernig best væri að stjórna þessari stórhættulegu borg og eitt sinn þeirri allra hættulegustu í heimi.

Stjórnmál í Bógóta sem og í Kólumbíu allri hafa löngum einkennst af mikilli skiptingu milli hægri og vinstri flokka sem hafa haft sterkar tengingar við hinar ýmsu skæruliðahreyfingar.

Antanas sem er menntaður stærðfræðingur og heimspekingur lagði áherslu á að mæta borgurum á jafnréttisgrundvelli og minnti þá á að mannréttindi og þarfir hvers og eins skipti máli. Með þessa þætti að sjónarmiði hvatti hann borgarbúa til að taka virkan þátt í að breyta borginni og náði þannig miklum árangri, þrátt fyrir að vera oft talinn furðufugl og glaumgosi.

Ef stiklað er á stóru yfir feril hans má sjá ýmislegt skrautlegt sem vert er að nefna, eins og þegar Antanas var rektor við Ríkisháskóla Kólumbíu (Universidad Nacional de Colombia) og átti eitt sinn bágt með að fanga athygli þeirra og greip þá til þess ráðs að múna á þá. Önnur dæmi sem vert er að nefna frá politískum ferli hans er til dæmis að þegar hann var í kosningabaráttu fyrir borgarstjóra embættið klæddist hann oft á tíðum „ofurborgarabúningi" ekki ósvipuðun súperman búningnum. Hann vakti athygli á mörgu sem betur mátti fara eins og þegar hann kom fram í auglýsingaherferð þar sem hann sést baða sig í sturtu og ítrekar mikilvægi þess að draga úr vatnsnotkun, sem að herferð lokinni skilaði sér í 40% minni vatnsnotkun í borginni. Einnig biðlaði hann til efnaðra borgara að borga 10% hærri skatta og voru um 63.000 borgarar Bógóta sem tóku það til sín og jukust því tekjur borgarinnar umtalsvert, hann réði til sín á fimmta hundrað látbragðsleikara sem höfðu það hlutverk að gera grín að ökuníðingum sem leiddi til töluverðar fækkunar á umferðarslysum og umferðarlagabrotum. Hann hvatti borgara til að láta sig vita af góðum og heiðarlegum leigubílstjórum og stofnaði með þeim félag sem kallað er "Knights of the Zebra" eða sebrahesta riddarana þar sem þeir unnu að betrumbótum í leigubílamenningu borgarinnar. Hann kom á fót „konukvöldum" þar sem konur voru hvattar til að fara út af heimilunum og nýta sér allskonar tilboð og uppákomur á meðan karlarnir væru heima að hugsa um börn og bú, kvenna armur lögregluliðs Bógóta sá svo um öryggisgæslu þessi kvöld. Hann innleiddi lög um styttri opnunartíma skemmtistaða og aukna reglugerð við sölu áfengis til að sporna við tíðu ofbeldi sem því fylgir, þessa breytingu auglýsti hann með því að koma fram í gulrótabúning og skilaði það sér að lokum í fækkun ofbeldisglæpa. Í kjölfar forsetakosninga 2002 gerðu vistri sinnuðu skæruliðar FARC árás á Bógóta og í kjölfarið af því var Antanas hótað lífláti af FARC. Þar mátti sjá hinn sanna anda Antanas þar sem að hann svaraði árásum og hótunum skæruliða ekki með ofbeldi eða gagnárásum heldur klæddist jakka með hjartalaga gati yfir vinstra brjósti til að sína fram á hve fáránlegt það væri að ráðast gegn manni sem neitar að verja sig. Tilgangur hans var ekki einungis að vera pólitískur leiðtogi heldur samverkamaður fólksins. Hann tók eiginhagsmuni ekki framfyrir hagsmuni borgarbúa.

Antanas náð þannig með nýrri hugmyndarfræði að breyta ásýnd borgarinnar og gera hana mun vistlegri en áður. Hann sýndi fram á það að þó svo að hugmyndir hans væru öðruvísi en forvera hans og þótt hann nýtti sér húmor og gleði til að ná til borgaranna voru hugmyndir hans og gjörðir ekki af verri endanum og má segja að hann hafi náð ótrúlega vel til borgaranna sem voru orðnir þreyttir á spillingu og ofbeldi sem einkennt hafði borgina árum saman.

Vissulega er margt ólíkt með Reykjavík og Bógóta, en borgirnar eiga það þó sameiginlegt að hafa gengið í gegnum pólitísk tímabil þar sem borgarbúar eru orðnir lang þreyttir á úreltu stjórnarfari og eru því opnir fyrir nýjum hugmyndum.

Áhættan sem bógótabúar tóku virðist hafa verið gífurleg en borgaði sig heldur betur, borgin þykir í dag með þeim öruggari og best skipulögðu í Suður Ameríku, sem er heldur betur framför frá því sem áður var. Greinilegt er að grín getur gert gagn og varla gerir smá gleði og tilbreyting illt.

Höfundar eru stúdentar við Háskóla Íslands.