Fullveldið tryggt í ESB

Síðastliðið sumar samþykkti Alþingi að fela ríkisstjórninni að sækja um aðild að Evrópusambandinu. Það var söguleg og lýðræðisleg ákvörðun. Á þjóðhátíðardegi okkar 17. júní síðastliðinn samþykkti síðan leiðtogaráð Evrópusambandsins að hefja viðræður við Ísland um aðild að sambandinu.

Góð sátt hefur tekist um skipan samninganefndar Íslands þar sem hver og einn er valinn á grundvelli verðleika og einskis annars. Með henni starfa 10 samningahópar sem í eiga sæti margvíslegir sérfræðingar og fulltrúar hagsmunahópa. Aðalsamningamaður okkar Stefán Haukur Jóhannesson sendiherra, sem leiðir samningavinnuna, er einn af okkar færustu og reyndustu samningamönnum og eftirsóttur sem slíkur á alþjóðavettvangi.

Vissulega eru skiptar skoðanir um það hvort Ísland eigi að gerast aðili að Evrópusambandinu. Sitt sýnist hverjum - og það er eðlilegt. Það er bæði lýðræðislegt og heilbrigt að við Íslendingar tökumst á um þetta mál og skiptumst á skoðunum um kosti og galla aðildar.

Evrópusambandið er engin töfralausn. Enginn heldur því fram. Þá er Evrópusambandið síður en svo fullkomið fyrirbæri, frekar en önnur mannanna verk. Málið snýst heldur ekki um það, heldur hitt; hvort þjónar hagsmunum Íslands betur að standa innan eða utan Evrópusambandsins. Vega kostirnir þyngra en gallarnir?

Niðurstaða Alþingis er að besta leiðin - og sennilega eina leiðin - til að fá úr því skorið á vitrænan hátt sé að fara í aðildarviðræður, semja um aðildarskilmála og gefa þjóðinni færi á að taka upplýsta ákvörðun á grundvelli þess.

Við þurfum að fara kerfisbundið og vandlega í gegnum málaflokkana - sjávarútvegsmál, landbúnað, byggðamál, gjaldmiðilsmál, efnahagsmál og utanríkismál, svo helstu mál séu nefnd - og vega og meta kosti og galla út frá staðreyndum, ekki getgátum.

Þetta er vandasamt verk og vörumst að fara ofan í skotgrafir. Slíkt hefur ekki reynst happadrjúgt hingað til, - og er engri þjóð til sóma. Við þurfum ekki upphrópanir eða áróður, heldur réttar upplýsingar og málefnalega umræðu um það hvað Íslandi er fyrir bestu. Um það hljótum við öll að geta sameinast.

Evrópusambandsaðild snýst ekki bara um einstakar atvinnugreinar, hún snýst líka um grundvallarspurningar. Evrópumálin snúast um hvar Ísland á heima í veröldinni, hvernig samfélagi við viljum tilheyra og hvaða framtíð við viljum búa börnunum okkar.

Þau eru líka grundvallarþáttur í endurreisninni. Hvernig getum við tryggt langtímastöðugleika í íslensku efnahagslífi og traustari umgjörð um atvinnulífið? Hvernig getum við rofið vítahring verðbólgu, vaxta og verðtryggingar sem þekkist hvergi annars staðar í Evrópu?

Evrópusambandsaðild snýst síðast en ekki síst um fullveldi Íslands. Spurningin er: Hvort tryggjum við fullveldi Íslands betur innan eða utan Evrópusambandsins?

Svar mitt er þetta: Ég tel að fullveldi Íslands sé betur tryggt með þátttöku í samstarfi annarra sjálfstæðra og fullvalda ríkja innan vébanda Evrópusambandsins, heldur en utan þess. Ég tel að við Íslendingar getum haft meiri áhrif á eigin mál með því að sitja við borðið þar sem sameiginlegar ákvarðanir eru teknar, heldur en að húka frammi á gangi.

Þetta er einnig niðurstaða ríkjanna í kringum okkur, - sem við berum okkur saman við. Enginn mundi t.d. telja að Danmörk, Írland, Eistland eða Malta hefðu glatað fullveldi sínu við aðild að ESB. Þvert á móti telja þessi ríki að fullveldi þeirra hafi styrkst.

En vissulega þurfum við Íslendingar að halda vel á spilunum ef til aðildar kemur - það þarf að gera í öllu alþjóðasamstarfi ef árangur á að nást. Við munum hafa hlutfallslega fá atkvæði í stofnunum sambandsins en höfum um leið í huga að önnur smærri ríki í Evrópu virðast ekki telja það til trafala. Gleymum heldur ekki að í ýmsum málum innan ESB er krafist samhljóða ákvarðana, og þar hafa smærri ríki jafnmikið vægi og hin stærri.

Mestu skiptir þó þegar þetta er skoðað að í yfirgnæfandi meirihluta mála næst samstaða milli allra ríkja um sameiginlegar ákvarðanir.

Evrópusamvinnan er nefnilega í eðli sínu ákveðin málamiðlun sem miðar að því að tryggja hagsmuni allra, ekki bara hinna stóru og sterku. Það er styrkur Evrópusamvinnunnar og við eigum að ganga óhrædd til móts við hana.