Gegnsæ þrotameðferð

Halldór Árnason skrifar um þrotameðferðir

Krafan var að allt skyldi upp á borðinu við uppgjör eftir hrunið. Margir óttast að bak við luktar dyr banka verði miklar eignatilfærslur, þar sem innvígðir fá samkeppnislaust að kaupa fyrirtæki, með afskrifuðum skuldum.

Í Bandaríkjunum er gengið fram með öðrum hætti. Skiptastjóri fær DeCode í hendur, með bindandi samningi um sölu á Íslenskri erfðagreiningu, í samræmi við þarlend gjaldþrotalög. Söluverðið myndar gólf. Samningurinn er háður ýmsum skilyrðum, þar á meðal samþykki dómstóla og að opinbert uppboðsferli á vegum gjaldþrotadómstóls sé gagnsætt.

Innleiða þarf svipaða aðferð hér á landi. Með lögum þarf að skylda banka til að afskrifa ekki skuldir fyrirtækja, nema staðið verði að málum líkt og gert er í Bandaríkjunum, með gegnsærri aðferð þar sem gætt er jafnræðis allra aðila.

Fróðlegt er að skoða þrotameðferð 1998 ehf. í þessu ljósi. Þá semdi Arion um verð á Högum, með sölu til núverandi eigenda 1998 ehf., eða til annarra og sendi að því loknu 1998 ehf. í þrotameðferð. Þar með væri komið gólf á verð fyrir Haga. Þeir sem vilja og geta fá kost á að bjóða í eignir 1998 ehf., í samkeppni við fyrirliggjandi bindandi tilboð, í gagnsæju og opinberu uppboðsferli. Ef hærra verð býðst, þá verða Hagar seldir hæstbjóðanda.

Slík meðferð banka á 1998 ehf. eða öðrum fyrirtækjum í svipaðri stöðu, kemur að sjálfsögðu ekki til greina ef fyrri eigendur greiða skuldbindingar félagsins að fullu, eða tryggja með fullnægjandi hætti að þær verði greiddar.

Þannig getur banki afskrifað skuldir án þess að vera sakaður um pukur í reykfylltum bakherbergjum. Aðferðin ætti einnig að tryggja að bankar hirði ekki til sín, eða vina sinna, fyrirtæki á undirverði, ef aðrir eru tilbúnir að greiða hærra verð.

Þjóðfundur 2009 krafðist: Heiðarleika, réttlætis og jafnréttis. Krafa fundarins beinist nú að Alþingi og ríkisstjórn, sem þurfa að forða þjóðfélaginu undan fyrirséðum skaða, sem verður vegna reiði og biturðar, ef almenningur telur að í uppgjöri bankanna sé verið að færa útvöldum eignir á silfurfati.

Höfundur er efna- og hagfræðingur.