Grípa þarf til bankaátaks

Mikil umræða fer nú fram um bankakerfið hér á landi og margir orðnir óþreyjufullir eftir að í því kerfi fari hlutirnir að snúast hraðar. Ríkisvaldið stýrir hér með einum eða öðrum þætti um 75 prósentum af öllu bankakerfinu.

Við þurfum að fara 20 ár aftur í tímann til að sjá svipaða tölu, þegar ríkið átti þrjá banka, Útvegs-, Búnaðar- og Landsbankann, nú heita þeir Íslandsbanki, Kaupþing og Landsbanki. Lítið hefur verið rætt um að sameina þessa banka, selja til nýrra aðila eða láta erlenda kröfuhafa einfaldlega taka einn banka upp í skuldir.

Það er ef til vill ekki tímabært að ræða um sameiningu bankanna, vegna þess að enn vantar allar ákvarðanir um stærð þeirra, efnahagsreikning, eignar­hald og framtíðarstjórnun. En ríkis­stjórnin hefur nú í hendi sér mikla möguleika til hagræðingar í bankakerfinu og þarf jafnframt sem fyrst að ákveða hvað hún ætlar að gera við þessar eignir okkar.

En það er unnið allt of hægt, það er eins og flestir séu hræddir við að taka ákvarðanir; skilanefndirnar eru hræddar um að baka sér óvild erlendra kröfuhafa, bankamenn eru hræddir vegna þess að þeir vita ekki um framtíð bankans síns og þar með sína eigin framtíð og því er best að gera sem minnst þá eru jú engin mistök gerð. Það er ljóst að innan nokkurra mánaða munu koma nýir stjórnendur að öllum bönkunum og vonandi nýir eigendur að hluta.

Þetta mál er það stórt að ríkisstjórnin verður að taka af skarið og hrinda málum í framkvæmd í bankakerfinu. Það verður að gefa út þau skýru skilaboð að á meðan beðið er eftir endanlegum efnahagsreikningi bankanna þá starfi þeir samt á fullu. Núverandi stjórnendur hafi heimild til eðlilegra lánveitinga og afgreiðslu mála. Bankaráðin séu ekki með puttana í ákvarðanatöku um lánveitingar nema allra stærstu mála.

Ríkisstjórnin verður einnig að gera það upp við sig sem fyrst hvaða banka hún ætlar að sameina, hverja á að selja til innlendra og/eða erlendra aðila. Eins og staðan er núna er erlendur lánamarkaður algjörlega lokaður fyrir innlenda aðila og þeir geta því ekki nýtt sér þá lágu vexti sem nú ríkja á alþjóðlegum markaði. Það verður sem fyrst að opna fyrir aðgang að erlendum lánamörkuðum. Stórt skref í þá átt er auðvitað lausn á Icesave deilunni, þó hún geti orðið dýr og svo hitt að ná samkomulagi við erlenda kröfuhafa, til dæmis með því að þeir taki yfir einn af íslensku bönkunum.

Það gleymist oft í umræðunni að enn eru hér starfandi fjölmargir sparisjóðir og nokkrir þeirra eru í góðum málum og veita mikilvæga þjónustu. MP banki hefur haslað sér völl sem viðskiptabanki með opnun útibús fyrir almenning og fyrirtæki, það var snjall leikur fyrir lítið fé að fá yfir fjölmarga viðskiptavini SPRON og fleiri án þess þurfa sérstaklega að greiða fyrir það annað en að yfirtaka starfsmannasamninga og leigja fyrrverandi húsnæði SPRON.

Nokkrir aðrir aðilar veita ákveðna þjónustu á bankasviðinu, þó þeir séu ekki komnir í viðskiptabankaumhverfið, þar má nefna VBS fjárfestingarbanka, Saga Capital, Íslensk verðbréf og síðan nokkur smærri verðbréfafyrirtæki eins og HF verðbréf og Auður Capital. Í vandræðaganginum með ríkisbankana hefur auðvitað myndast meira rými á markaðnum fyrir þessi fyrirtæki og er það vel. En fyrir alla sem starfa á þessum fjármálamarkaði og þeirra sem njóta þjónustu hans, góðrar eða slæmrar, er mikilvægast af öllu að ríkið ákveði sem fyrst stærð, stefnu og framtíð sinna banka. Við erum öll óbeinir eigendur að þeim og viljum fá sem mest fyrir bankana.