Strandveiðar

26. ágúst 2009 06:00

Í sumar samþykkti Alþingi að leyfa strandveiðar sem ekki væru háðar því að menn ættu eða leigðu til sín kvóta. Það var fagnaðarefni.

Núverandi fiskveiðistjórnarkerfi hefur leitt til þess að fjöldi sjómanna er nú leiguliðar sægreifa sem drottna yfir auðlindinni. Leiguliðanir hafa þurft að leigja kvóta og borgað allt upp í 80-90% af verðmæti landaðs afla til sægreifanna. Margir hafa fyrir vikið gefist upp. Það verður að koma í veg fyrir að hægt sé að hneppa menn í ánauð á þeim forsendum að verið sé að vernda fiskistofnana og auka hagræðingu í greininni.

Allir þeir sem hafa fylgst með fiskveiðum frá því að kvótakerfið var sett á vita að markmiðum þess hefur aldrei verið náð. Eina markmið þess í dag virðist því vera að viðhalda eignarhaldi á kvótanum og vernda með því sérhagsmuni fárra á kostnað almennings. Strandveiðikerfið er spor í rétta átt til að breyta núverandi kerfi og þar með að koma til móts við álit Mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna sem hefur ályktað að núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi brjóti mannréttindi sem varða atvinnufrelsi.

Í sumar hafa um 400 handfærabátar stundað strandveiðar. Á sumum bátum hafa tveir verið á. Hagræðing þess fyrir land og þjóð er margvísleg. Fyrst má nefna að allur fiskur sem veiðist hefur með þessum hætti farið á innlendan fiskmarkað sem hefur átt þátt í að auka fiskvinnslu í landi.

Veiðarnar hafa leitt til aukinna tekna fyrir alla. Sveitarfélögin hafa fengið hærri hafnargjöld og útsvar. Ríkið fær meiri tekjur í formi skatta. Fleiri störf hafa orðið til og þó svo að það sé tímabundið er það betra en ekkert.

Fyrir næsta sumar þarf að setja fleiri tonn í þennan pott sem strandveiðimenn mega veiða úr og ætti hann að mínu áliti að vera átta til tíu þúsund tonn. Einnig ætti að lengja veiðitímabilið, sem ætti að ná frá 1. apríl til 1. september. Sumum strandveiðisjómönnum, sem hafa verið leiguliðar hingað til, finnst að þeir séu nú aftur orðnir frjálsir menn þar sem þeir fá nú fullt verð fyrir aflann og þurfa ekki að greiða sægreifum fyrir aðgang að veiðiheimildum.

Að lokum skora ég á íslensk stjórnvöld að virða mannréttindi íslenskra sjómanna.

Höfundur er fyrrverandi alþingismaður.