Blá úti­vist – sóknar­færi lýðheilsu

Sjósókn hefur fylgt íslenskri menningu frá landnámi. Flest byggðarlög hafa mótast af aðgengi að sjó og þeim tækifærum, sem sjórinn og fiskimiðin hafa skapað. Enda þótt færri og færri hafi sjóinn og sjávarútveg að atvinnu er sjórinn enn bæði gullkista þjóðarbúsins fyrir tekjuöflun, tenging okkar við umheimin í gegnum flutninga á vörum og aðdráttarafl til útivistar um land allt. Þar er þó einn hængur á. Aðgengi að sjó er víða takmarkað, sér í lagi á höfuðborgarsvæðinu.

Sjávarútivist bætir lýðheilsu

Útivist í og við vatn getur dregið úr streitu, aukið hreyfingu og styrkt félagsleg tengsl. Sjósund, gufuböð, kajakróður, köfun, sjóbrettasport, róðraríþróttir, siglingar, eða bara ganga um fjöruna eru allt dæmi um starfsemi sem getur orðið hluti af daglegu lífi almennings – ef aðstöðuna er að finna og aðgengi að henni er bætt.

Þannig getur blá útivist verið hluti af daglegu, heilsubætandi umhverfi fólks, ekki aðeins viðburður heldur lífsstíll.

Aðgengi að sjó á að vera réttur – ekki forréttindi

Ef höfuðborgarsvæðið á að standa undir nafni sem alvöru strandsamfélag þarf borgarbúum að gefast raunverulegur aðgangur að strandlengjunni. Þar liggja tækifærin til betri heilsu, öflugra samfélags og meiri virðisauka.

Í dag eru einungis hlutar strandlengjunnar á höfuðborgarsvæðinu vel aðgengilegir til almennrar útivistar. Víða má bæta aðgengi fólks að sjónum, jafnvel með litlum tilkostnaði. Flotbryggjur og rennur fyrir sjósetningu smábáta, aðstöðu fyrir sjósund, fargufur, köfun og kajakróður, dorgveiði, sjóbrettasport, gönguleiðir og sameiginlega uppbyggingu milli sveitarfélaga.

Sjávaraðgengi ætti að vera einn af grunninnviðum strandborgar í samfélagi, þar sem sjósókn er og hefur verið ein af grunnstoðum samfélagsins. Sjórinn sem íþrótta- og útivistarsvæði er nánast ótakmörkuð auðlind, aðeins ef aðgengi að honum er tryggt,.

Samtaka átaks er þörf til að efla bláa útivist

Að gera strandlengjuna frá Kollafirði til Hafnafjarðar betur aðgengilega til blárrar útivistar ætti að vera sameiginlegt verkefni sveitarfélaga, íþróttafélaga og annarra hagsmunaaðila. Þarna mætast mörk Reykjavíkurborgar, Mosfellsbæjar, Seltjarnarness, Kópavogs, Garðabæjar og Hafnarfjarðar. Með samræmdri stefnu og fjárfestingu sveitarfélaganna getur á örfáum árum orðið til ómetanlegt útivistarsvæði sem tengir saman höfn, fjöru, strendur og gönguleiðir í eina samfellu.

Siglingasamband Íslands, SÍL, sérsamband siglingafélaga innan Íþrótta – og Ólympíusambands Íslands hefur á að skipa yfir 2000 skráðum iðkendum í siglingaklúbbum, sem starfa um land allt. Þar af eru 4 klúbbar á höfuðborgarsvæðinu ásamt því að íþrótta- og tómstundaráð sveitarfélaganna standa í samstarfi við klúbbana fyrir sumarnámskeiðum fyrir börn og unglinga í ýmsum þáttum siglinga.

Sjósóknarþjóð á ekki að snúa baki við sjónum

Við erum þjóð sem byggt hefur líf sitt og afkomu við sjóinn. Um land allt er frístundasjósókn aðgengileg og algeng, en á höfuðborgarsvæðinu, þar sem meirihluti landsmanna býr, er sjósókn á undanhaldi og tengsl íbúa við sjóinn ásamt aðgengi að honum er þverrandi. SÍL og siglingaklúbbar höfuðborgarsvæðisins vilja leggja sitt lóð á vogarskálarnar um að snúa þessari þróun við í samstarfi við fulltrúa sveitarfélagana og aðra haghafa.

Sjórinn er hér. Strandlengjan er hér. Tökum ákvörðun um að gefa fólki betra aðgengi að þessari bláu náttúruperlu.

Blá útivist getur orðið lýðheilsuátak höfuðborgarsvæðisins á næstu árum. Hún krefst ekki mikilla umsvifa en getur skilað ómetanlegum ávinningi.

Nú er komið að stjórnvöldum að horfa til sjávar – og opna leiðirnar að þessari bláu auðlind sem bíður við ströndina.

Höfundur hefur stundað frístundasjómennsku frá barnsaldri og er sjálfboðaliði í Siglingafélaginu Ými í Kópavogi.