Þegar við­skipta­líkan Vestur­landa er stríð – og al­menningur borgar brúsann

Þegar „viljugu þjóðirnar,“ þar á meðal Ísland, studdu innrás Bandaríkjanna í Írak, var hrundið af stað hörmungum sem enn sér ekki fyrir endann á.

Aldrei hafa fleiri manneskjur verið á flótta. Ástæðan er augljós. Bandaríkin hafa ítrekað ráðist inn í lönd til að tryggja sér olíu, gas og áhrif. Innrásin í Írak er skólabókardæmi: réttlætt með lygum um gereyðingarvopn en í raun háð til að ná stjórn á auðlindum og svæðinu sjálfu. Þetta þykjast nú margir sjá skýrt.

Vesturlönd eru samsek. NATO-ríkin studdu þessar aðgerðir, hernaðarlega, diplómatískt eða fjárhagslega – og Ísland með yfirlýstum stuðningi. Þannig bera Vesturlönd sameiginlega ábyrgð á flóttamannavandanum.

Þetta er ekki bara saga um einstaka stríð. Þetta er heimskerfið sjálft sem fórnar heilu svæðunum fyrir auðlindaupptöku og gróða. Miðausturlönd, Afganistan, stórir hlutar Afríku – öllu hefur verið raskað, stríð framlengd, einræðisherrar ýmist studdir eða felldir – til að tryggja völd og auð fárra. Fólkið sjálft er afgangsstærð og einskis virt.

Hræsnisfull gestrisni

Angela Merkel var hyllt fyrir að opna faðminn, en að baki lá bæði þýskt samviskubit og þörf á vinnuafli. Margar aðrar þjóðir fylgdu, ekki af hjartahlýju heldur skyldu. Gestrisnin var því víða leikrit og ekkert annað.

Að vera sannur gestgjafi krefst fjárfestingar og skipulags. Það var aldrei ætlunin. Vesturlönd hafa lengi dregið úr fjárfestingum í eigin samfélögum. Þessu hafa Íslendingar fundið fyrir og mun verða minnisvarði um þann skaða sem ríkisstjórn Íslands vann á síðasta áratugi þar sem verulega var dregið úr almannaþjónustu og frekara brask með auðæfi þjóðarinnar var grimmilega ástundað.

Vesturlönd, þar á meðal Ísland, þjóna nú fjármagninu og stríðsherrum heimsins – ekki fólkinu sjálfu. Svo sorglegt er það.

Þegar viðskiptalíkanið er stríð

Að taka á móti flóttafólki krefst gríðarlegs fjármagns, skipulags og innviða. Vesturlönd gætu auðveldlega staðið undir því – eins og sést á vilja og getu þeirra til að eyða milljörðum í hervæðingu Evrópu.

Hér er engin tilviljun á ferðinni: vestrænar ríkisstjórnir styðja stríð heimsins af fúsum vilja með því að tryggja að þeir sem græða á stríði ráði ferðinni. Stríð eru ekki aukaverkun af stefnu þeirra – stríð eru viðskiptalíkan þeirra.

Almenningur svikinn – tvisvar

Í stað þess að byggja upp samfélög hafa stjórnvöld grafið undan velferð og afhent fáum völd og auð. Flóttamannamóttaka varð víða aðeins feluleikur um peningastefnu sem brýtur samfélög niður og kveikir sundrungu.

Afleiðingarnar voru fyrirsjáanlegar: ótti, gremja, rasismi og blórabögglar búnir til. Bæði heimamenn og flóttafólk er því svikið.

Réttindum flaggað og baráttunni stolið

Hræsnin birtist svona: stjórnvöld sem hafa skorið niður áður almenna grunnþjónustu flagga nú réttindum minnihlutahópa og kynfrelsis til að laga ímynd sína.

Þau þagga niður í borgurum með því að stimpla alla gagnrýni sem hatur – jafnvel þegar bent er á handónýta grunnþjónustu, húsnæðisvanda og yfirfulla og undirmannaða skóla.

Hvernig geta Bretar varpað fólki í fangelsi fyrir „rasisma“ á meðan bæði heimamenn og flóttafólk sitja eftir sviknir í ónýtum innviðum og samfélagi á heljarþröm?

Hvernig getur Ísland flaggað stuðningi við kynsegin réttindi en deilt rúmi með Donaldi Trump – karlrembu, andófsmanni kynfrelsi sem fjöldi kvenna hefur að auki sakað um kynferðisofbeldi og áreitni?

Styðjum Úkraínu – Svíkjum Palestínu

Vesturlönd flagga stuðningi við sjálfstæðisbaráttu Úkraínu. Þau tala um frelsi, lýðræði og rétt fólks til að verja sig. En þegar kemur að Palestínu er annað uppi á teningnum. Þar er sömu orðunum snúið gegn þolendum – palestínsku þjóðinni. Þar er andóf gegn kerfisbundinni útrýmingu þjóðar kallað hryðjuverk.

Vesturlönd styðja sjálfstæðisbaráttu Úkraínu – en fylgispekt þeirra við Bandaríkin og Ísrael kemur í veg fyrir að palestínsku þjóðinni sé bjargað frá útrýmingu.

Þetta er óboðleg hræsni sem engin heiðarleg manneskja getur horft fram hjá.

Hinn raunverulegi glæpur

Baráttan snýst ekki um flóttafólk gegn heimafólki. Hún snýst um stjórnvöld sem brjóta innviði samfélaga niður og láta okkur berjast innbyrðis – svo við séum ófær að krefjast ábyrgðar þeirra.

Þetta er hin sanna svívirða: kerfislægur rasismi dulbúinn sem velvild. Að bjóða skjól án aðlögunar, að veita lágmarksaðstoð án virðingar – og hundskamma svo almenning fyrir að sjá í gegnum leikritið.

Evrópa kallar sig lýðræðislega og framsækna. En hvaða lýðræði er það, þegar borgurum er bannað að nefna hið augljósa?

Sannleikurinn er þessi: skattgreiðendur borga tvisvar – fyrst með hruni grunnþjónustunnar, síðan með útgjöldum til hervæðingar. Flóttafólk situr eftir í ófullnægjandi aðstæðum. Borgarar sitja eftir yfirgefnir. Þörfum engra er mætt.

Ósjálfstæð stjórnvöld Vesturlanda hafa fyrir löngu tapað trúverðugleika sínum en reyna engu að síður að halda borgurunum blindum gagnvart fylgispekt þeirra við raunvaldhafa heimsins.

Þannig sitja þau sjálf sem leppar stríðsmangara og fjármagnseigenda sem í raun stjórna hinum „fínu lýðræðislegu“ vestrænu þjóðum.

Þetta var allt fyrirsjáanlegt og þetta er glæpur.

Höfundur er leikkona