Hamingju­söm pör noti mikið saman­burð við aðra

Kristín Tómasdóttir, fjölskyldumeðferðarfræðingur, lauk nýlega við meistararitgerðina „Hamingjusöm pör á Íslandi“ sem hún skrifaði við félagsvísindasvið Háskóla Íslands. Rannsóknin að baki ritgerðinni byggðist á viðtölum við átta pör sem töldu sig vera í hamingjusömum parasamböndum. 

Kristín kom í Bítið á Bylgjunni í morgun til að ræða um rannsóknina og hamingjusöm pör.

Mótlæti ýti undir hamingju

Ein helsta niðurstaðan sem kom fram í rannsókn Kristínar var að mótlæti ýtir undir tilfinningu fólks að það sé í hamingjusömum parasamböndum.

„Eitt af því sem kom fram í þessari rannsókn sem ég var að gera á hamingjusömum pörum að mótlæti er eitt af því sem ýtir undir hamingju í parasamböndum. Þá kannski sérstaklega utanaðkomandi mótlæti en líka mótlæti í sambandinu þegar fólk finnur að það sé að reyna á og makinn er styðjandi,“ segir Kristín.

Eru allir sammála um hvað það er að vera hamingjusamar?

„Þetta með hamingjuna og ástina er eitthvað sem heimspekingar til forna voru að reyna að svara og það hefur engum tekist það almennilega,“ segir Kristín. „Það er alltaf byggt á einhverju sjálfsmati.“

„Hamingjan er það breytileg frá jafnvel mínútu til mínútu að það er svolítið erfitt að rannsaka hana sem fasta breytu,“ segir Kristín.

Ástin of áhrifamikil

„Þú getur verið mjög hamingjusamur í lífinu en verið að takast kannski á við eitthvað erfitt sem dregur úr því. Það sem mér er svo hugleikið er hvað ástin hefur óþolandi mikil áhrif á það hvort við séum hamingjusöm eða ekki,“ segir Kristín.

Best væri ef hamingjan kæmi innan frá.

„Það sem hefur mesta forspárgildið fyrir hamingju er sterk sjálfsmynd og að vita hver þú ert, standa með þér og þínum gildum. En það er alveg óþolandi hvað fólk er mikið hamingjusamara þegar það er í góðum parasamböndum en þegar það er til dæmis eitt. Og hvað það getur dregið mikið úr hamingjunni þinni að vera í óhamingjusömu parasambandi,“ segir hún.

Almennt geri fólk lítið úr ástarsamböndum þó þau þjóni mikilvægu hlutverki

„Ástarsamband er eitthvað svo léttvægt, ,hættu þessu væli' og eitthvað svona. Þetta á bara að vera eitthvað aukaatriði og rómantísk froða í þínu lífi. En þetta er grunnurinn að svo ótrúlega miklu,“ segir Kristín.

Hamingjusöm pör skili fimmfalt betri vinnu

„Við könnumst öll við það að ef það er einhver togstreita heima eða í þessu parasambandi sem þú ert í og svo ferðu í vinnuna og þú stendur þig ekki jafnvel í vinnunni, þú ert ekki jafngott foreldri og þér bara gengur ekki vel,“ segir hún.

„Ég las einu sinni tölur um það að fólk sem er í hamingjusömum parasamböndum skilar fimmfalt betri vinnu en fólk í togstreittum parasamböndum. Á einhverjum skala er fimmfalt meiri vinna milli botns og topps,“ segir Kristín.

Hvernig mæla menn þetta?

„Það er allur gangur á því. Þessi rannsókn sem ég var að gera er eigindleg rannsókn sem er byggð á viðtölum. Við getum ekkert eitthvað alhæft út frá því, þetta getur bara gefið okkur einhverjar vísbendingar. En hamingjan er mæld, það eru til mjög góðir mælikvarðar á hamingjuna, svona sjálfsmatsmælikvarðar,“ segir Kristín.

„Það er nóg að fólk upplifi það sjálft, það er þeirra eigið huglæga mat að þau séu hamingjusöm.“

Fólk noti mikið samanburð við önnur pör

Fyrir utan það að rannsóknin sýni að mótlæti ýti undir hamingju í parasamböndum þá virðist samanburður líka þjóna lykilhlutverki hjá hamingjusömum pörum.

„Fólk notar mjög mikið samanburð við önnur pör, bæði samanburð við parasambönd sem þau hafa verið í sjálf, parasambönd í kringum þau og parasambönd foreldra þeirra. Þetta er einhver mælikvarði sem fólk notar á hvort það sjálft sé hamingjusamt í sínu parasambandi eða ekki,“ segir Kristín.

Þegar fólk sjái eða finni fyrir togstreitu í parasamböndum í kringum sig ýtir það undir þakklæti í þeirra eigin parasambandi.

„Annað sem við vitum alveg er að samvera eykur hamingju í parasamböndum meðan fólk sem er í óhamingjusömum parasamböndum reynir að vera sem minnst með maka sínum,“ segir Kristín.

Er þá ekki mikilvægt að eiga sama áhugamál?

„Það getur ýtt undir það en svo auka stefnumót á hamingju í parasamböndum, segir hún. Að sögn Kristínar leiddi rannsókn í Bandaríkjunum í ljós fyrir ekki svo löngu síðan að fólk sem fer á stefnumót einu sinni í mánuði sé töluvert hamingjusamara en önnur pör.

Sama hvernig stefnumótið er?

„Ég held að þetta hafi meira með að gera að hamingjusöm pör eru duglegri við að fara á stefnumót og þeir sem fara á stefnumót aktívt eru hamingjusamari en önnur pör,“ segir Kristín.

Þakklátir líklegri til að vera hamingjusamir

Stjórnendum Bítisins lék þá forvitni á að vita hvort samanburður við aðra geti ekki snúist upp í andhverfu sína.

„Nú vinn ég sem pararáðgjafi með pörum sem eru ekki sérstaklega hamingjusöm. Eitt sem þau nefna er að þau sjá önnur pör og hvað þau eru hamingjusöm og langar til þess að finna það sama,“ segir Kristín.

„En það sem mér fannst gaman að sjá með hamingjusömu pörin er að þetta nýtist í hina áttina líka. Ýtir undir tilfinninguna um að þú sért í hamingjusömu parasambandi, þetta þakklæti,“ segir hún.

Þakklæti er ein af þeim breytum sem skora hvað hæst á hamingjukvörðum.

„Fólk sem er þakklátt er líklegra til þess að vera hamingjusamt en annað fólk,“ segir Kristín.