Vinkonan þurfti að flýja með barnið í rennblautum burðarpoka

Elísa Gyrðisdóttir, íslensk kona sem bjó lengi í Ástralíu, segir ástandið í landinu alvarlegra en marga grunar. Þúsundir hafa þurft að flýja Nýju Suður-Wales undanfarið og hafa eldarnir eyðilagt meira en 1300 heimili. Að minnsta kosti 24 hafa farist í hamförunum síðan eldarnir hófust í september.

Sjá einnig: Varar Ástrali við að eldarnir gætu brunnið næstu mánuðina



Elísa bjó í Ástralíu með móður sinni á unglingsárum sínum og kláraði menntaskólann þar í landi. Hún flutti svo aftur til Ástralíu, bjó í Canberra og á því marga vini á því svæði. Hún segir fólk í Canberra farið að finna verulega fyrir áhrifum eldanna og óttast að ástandið stigmagnist á næstunni.

„Fjölskylduvinir okkar og þau í Ástralíu eru úti allan daginn að vökva húsið sitt, sem við þurftum alveg að gera líka þegar við bjuggum þarna og það var kannski bruni í næstu götu og maður var tilbúinn. Þetta er samt miklu meira, það hefur aldrei verið svona mikill eldur þarna. Þau vita bara ekkert hvað þau eiga að gera,“ segir Elísa í samtali við Vísi.

Elísa hefur verið í sambandi við vinkonu sína Amy Mae sem var búsett í bænum Mogo. Bærinn hefur farið illa út úr gróðureldunum en Amy Mae þurfti að flýja þaðan með ársgamla dóttur sína.

Gátu ekki tekið bensín til þess að komast burt

„Hún býr ein með dóttur sinni sem er rúmlega eins árs. Hún þurfti bara að flýja undan eldinum, rennbleyta burðarpoka, setja barnið framan á sig með rennblautt handklæði yfir höfuðið á henni og bara hlaupa,“ segir Elísa um flótta vinkonu sinnar.

„Hún komst ekki af svæðinu því hún reyndi að fara að taka bensín og þá kláraðist bensínið, það var svo löng röð,“ segir Elísa.

Hún segir lögreglu hafa þurft að stýra því hversu mikið bensín fólk tók til þess að koma í veg fyrir óeirðir. Þegar loks kom að þeim hafði bensínið klárast.

„Þær voru fastar þarna og enduðu á því að lokast bara inni. Þó þær hefðu á endanum fengið bensín hefði það verið of seint að fara.“

Mæðgurnar fóru því til Batemans Bay sem er í um það bil tíu kílómetra fjarlægð og hætta sér ekki annað, þrátt fyrir að vera komnar með bensín, þar sem ástandið er óútreiknanlegt. Þær dvelja nú á móteli í bænum en geta lítið gert sökum rafmagnsleysis.

„Það er ekkert rafmagn á bænum og eina rafmagnið sem hún fær er að hún getur hlaðið símann sinn í bílnum. Ég hef verið að spyrja hvort hún viti hvort húsið standi enn og hún sagðist ekki geta komist að því. Það væri ekkert farsímasamband þannig hún gæti ekki hringt og spurt,“ segir Elísa. 

Ekkert hægt að gera nema bíða 

Þá hefur Amy Mae sent Elísu myndir úr matvörubúðum þar sem sjást tómar matarhillur og ljóst að fólk sé að búa sig undir það versta. Það sé lítið hægt að gera nema að bíða og sjá hvernig ástandið þróast og vera undir allt búinn í millitíðinni.

Sjá einnig: Íbúar orðnir þreyttir á langvarandi hamförum

„Það er búið að segja að það sé engin leið til þess að slökkva eldana. Það eina sem gæti slökkt eldana væri langt og gott regntímabil og það er ekki spáð neinni rigningu fyrr en í lok janúar þannig fólk er að sjá fram á að vera bara í útilegu þangað til.“

Scott Morrison, forsætisráðherra Ástralíu, hefur varað íbúa landsins við því að gróðureldarnir gætu brunnið áfram næstu mánuðina. Þá hefur verið lýst yfir neyðarástandi í Nýju-Suður Wales sem veitir yfirvöldum heimild til þess að þvinga fólk til þess að rýma ákveðin svæði, loka vegum og í raun flest það sem yfirvöld telja nauðsynlegt til að tryggja öryggi borgara.

Aðspurð hvort hún upplifi ótta á meðal þeirra sem hún er í sambandi við í Ástralíu segir Elísa svo vera. Margir hafi þurft að horfa á eftir heimilum sínum og heimabær vinkonu hennar sé nánast horfinn eftir hamfarirnar.

„Ástralar eru yfirleitt frekar slakir en hún er samt hrædd um barnið sitt og hvaða áhrif reykurinn hefur á hana og hvort hún sé með eitthvað „trauma“ eftir þennan flótta og að hafa séð allan eldinn. Þetta er náttúrulega bara mjög óþægilegt og mikil óvissa,“ segir Elísa en hún hafði ætlað sér að eyða síðustu jólum í Ástralíu með fjölskyldu sinni.

„Við vorum búin að plana fyrir ári síðan að fara út og vera yfir jólin. Ég einhvern veginn pantaði ekki miðana, ég fékk mig ekki til þess. Ég var svo spennt að sýna manninum mínum þennan bæ því hann var svo æðislegur, en núna er hann bara ekki til.“

Ástandið verra en margir halda 

Elísa segir erfitt að hugsa til aðstæðna þeirra sem eru staddir hvað næst gróðureldunum. Fólk reyni sitt besta að fyrirbyggja tjón en umfang gróðureldanna er mun meira en áður hefur sést.

Elísa segir það besta sem fólk geti gert á þessum tímapunkti til þess að aðstoða sé að styrkja sjálfboðaliða á svæðinu. Sem dæmi má nefna Rauða krossinn í Ástralíu og bendir hún jafnframt á söfnun áströlsku grínleikkonunnar Celeste Barber sem fer fram í gegnum Facebook.