Aðgengilegt nám

Undanfarin misseri hafa nemendur háskólans í auknum mæli lagt fram kröfur um að fyrirlestrar sem kenndir eru séu teknir upp og settir á internetið.

Misháar gagnrýnisraddir hafa heyrst sem flestar snúa að óþægindum sem upptökurnar kunna að valda kennurum, en þar ber hæst aukið ólaunað vinnuálag og möguleikinn á að orðræða misskiljist og verði notuð gegn þeim. Þetta eru vissulega vankantar sem ber að athuga, en er réttlætanlegt að nota þá sem rök fyrir því að hafa fyrirlestra óaðgengilega? Í þessum pistli verður sýnt fram á mikilvægi þess að fyrirlestrar séu teknir upp og birtir nemendum á netinu, frá sjónarhornum sem ekki liggja endilega í augum uppi.

Augljóst er að upptökurnar geta nýst hverjum sem er, þegar upp koma veikindi og nemandi forfallast til skemmri tíma. Það er þó margt sem getur valdið forföllum annað en flensa eða magakveisa. Langvinn veikindi eru þar á meðal, og valda oft ítrekuðum forföllum.

Nemendur sem glíma til að mynda við gigtarsjúkdóma, taugasjúkdóma, sjálfsofnæmissjúkdóma, geðræna sjúkdóma svo sem þunglyndi, kvíða og félagskvíða, geta í fæstum tilfellum gengið út frá því að heilsan sé þeim í hag dag frá degi, enda eru þessir sjúkdómar síbreytilegir og óútreiknanlegir.

Ómögulegt er að segja til um hvort að verkjadagur verði á miðvikudaginn eða hvort kvíðakast láti á sér kræla seinnipartinn á morgun, stundum helst manni heilsa heilu vikurnar í senn og svo skyndilega hrakar henni fyrirvaralaust. Það eru þó ekki aðeins sjúkdómarnir sjálfir sem geta aftrað nemendum frá því að sækja tíma, heldur eru meðferðarúrræði í langflestum tilfellum í boði á skóla- og vinnutíma. Þetta á við um sjúkraþjálfun, iðjuþjálfun, sálfræðinga, lækna og aðra sérfræðinga. Fólk er þá tilneytt til að velja og hafna, heilsu eða menntun.

Þetta er blákaldur veruleiki, og á meðan ég skrifa þessa grein hefur vinur minn sem glímir við félagskvíða samband við lækninn sinn og þarf að afþakka meðferðarúrræði sem honum býðst og þarf nauðsynlega á að halda, vegna þess að tímasetningarnar skarast á við þá tvo tíma sem hann sækir sem ekki eru teknir upp.

Það eru hinsvegar ekki bara í tilfellum þar sem nemendur forfallast sem upptökur fyrirlestra geta nýst þeim. Nemendum sem lifa með athyglisbresti, með eða án ofvirkni, getur verið mikil björg að geta horft á fyrirlesturinn aftur þar sem einbeitingin er oft skeikul og reynst getur erfitt að meðtaka og festa upplýsingar í minni við langa setu í kennslustofu. Nemendur með heyrnarskerðingar eiga oft erfitt með að heyra hvað kennarinn segir, og eiga til að veltast úr lestinni skapist einhverjar umræður. Þessum nemendum reynist einstaklega gagnlegt að geta horft á fyrirlestra aftur í einrúmi og hækkað hljóðið svo að þeir geti heyrt það sem fram fer.

Að auki er það þekkt staðreynd að margar stofur háskólans eru líkamlega óaðgengilegar, bæði fólki sem notar hjólastóla og önnur tæki, sem og fólki sem á til að mynda erfitt um gang eða á bágt með að sitja.

Það þarf þó ekki að glíma við nokkurskonar námsörðugleika, sjúkdóma eða aðrar hamlanir til að geta notið góðs af upptökum á fyrirlestrum, en nemendur á háskólastigi hafa flestir, ef ekki allir, metnað fyrir því náminu sem þeir stunda og nýta sér nú þegar þá fyrirlestra sem teknir eru upp og settir inn á netið.

Með upptöku allra fyrirlestra sem aðgengilegir yrðu á netinu, ættu allir nemendur jafna möguleika á að nýta sér þá við vinnslu verkefna og ritgerðaskrif og þar með dýpkað skilning sinn á náminu og í kjölfarið náð betri árangri, sem loks skilar sér í faglegri vinnubrögðum þegar út á vinnumarkað er komið. Ennfremur eru fjölmargir sem vilja sækja sér menntun en þurfa vegna bágrar fjárhagsstöðu að stunda fulla vinnu og jafnvel yfirvinnu til að geta séð sér farborða. Með upptökum af fyrirlestrum á netinu yrði háskólanám þeim aðgengilegt.

Það liggur því í augum uppi að með því að taka upp fyrirlestra í Háskóla Íslands og gera þá aðgengilega nemendum á netinu hefði ekki eingöngu gífurlega jákvæð áhrif á háskólasamfélagið, heldur einnig á samfélagið í heild sinni.

Greinin er hluti af greinaskriftaátaki Jafnréttisnefndar Stúdentaráðs Háskóla Íslands, í tilefni Litlu jafnréttisdaga jafnréttisnefndar SHÍ sem standa yfir dagana 27. febrúar. - 3. mars. Dagskrá má finna hér.