Telja brotið á rétti barna

Neyðarástand ríkir í málefnum barna með alvarlegar þroska- og geðraskanir að mati velferðarsviðs Reykjavíkurborgar. Stjórnvöld sýni enga viðleitni til að koma á langtímameðferð fyrir hópinn. 

Í byrjun árs 2011 voru málefni fatlaðra flutt frá ríki til sveitarfélaga. Sveitarfélögin bera því ábyrgð á framkvæmd þjónustu við fatlaða og kostnaðinum. Í lok síðasta árs sömdu ríki og sveitarfélög um fjármögnun þjónustunnar. Í skýrslu sem þá var gefin út kemur hins vegar fram að ekki hafi tekist að ljúka vinnu við lausn á málefnum barna með fjölþættan og alvarlegan vanda. Talið er að á bilinu 8 til 12 börn þurfi á hverju ári sérstök úrræði vegna alvarlegra geð- og þroskaraskana og lendir kostnaðurinn vegna þeirra að miklu leyti á sveitarfélögunum.

Í bréfi sem Stefán Eiríksson sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar sendi félagsmálaráðherra í lok apríl er óskað eftir viðbrögðum stjórnvalda vegna neyðarástands í málefnum þessara barna. Þar segir að borgin þurfi að veita sjö börnum með slíkar raskanir þjónustu á þessu ári og kostnaðurinn sé áætlaður nærri hálfur milljarður. Úrræði fyrir hvert og eitt barn kosti tugi milljóna en í sumum tilfellum þurfi börnin öryggisvistun þar sem tveir starfsmenn þurfa að fylgjast með þeim allan sólarhringinn.

Í bréfinu er sagt að það sé hlutverk ríkisins að sjá til þess að til séu heimili og stofnanir sem veita börnum sérhæfða meðferð vegna alvarlega hegðunarerfiðleika, vímuefnaneyslu og afbrota. Þau börn sem Reykjavíkurborg þjónustar í dag falla undir þá skilgreiningu. Velferðarsviðið telur að með aðgerðarleysi stjórnvalda sé brotið á rétti barnanna til viðeigandi þjónustu. Börnin fái ekki að nýta sér úrræði Barnaverndarstofu og ríkið hafi ekki sýnt nokkra viðleitni til að koma á fót viðeigandi stofnunum sem geti sinnt langtímameðferð fyrir þennan hóp heldur ýti ábyrgðinni á verkefninu yfir á sveitarfélögin. 

Halldór Hauksson, sviðsstjóri hjá Barnaverndarstofu, segir skorta heildarstefnumótun í málaflokknum. „Eins og þetta er núna þá þjónustar barnaverndin mjög mörg börn á fósturheimilum, meðferðarheimilum og inn á heimilum sínum. Það er gott og flest börn með alvarlega þroska- og geðraskanir geta fengið þjónustu að einhverju leyti þar. Svo getur komið að því að þau geta ekki búið heima hjá sér og þau þurfa a búa á öðrum stað til langs tíma. Þá eru þessi tímabundnu almennu úrræði barnaverndar hreinlega ekki viðeigandi,“ segir Halldór.