Viðsnúningur Hæstaréttar sparar ríkinu 275 milljónir

Í gær sýknaði Hæstiréttur íslenska ríkið af bótakröfu Hópbílaleigunnar ehf. Með því komst dómurinn að öndverðri niðurstöðu en fjölskipaður héraðsdómur sem dæmdi ríkið til að greiða tæpar 275 milljónir króna í bætur.

Málið á sér langa forsögu. Árið 2005 efndu Ríkiskaup, fyrir hönd Vegagerðarinnar, til útboðs um áætlunar- og skólaakstur á tilteknum landsvæðum. Þar á meðal var skólaakstur fyrir Fjölbrautarskóla Suðurnesja og Suðurlands.

Í október sama ár tók Vegagerðin tilboði Kynnisferða ehf., sem þó var hærra en tilboð Hópbílaleigunnar, um skólaakstur skólanna tveggja og skildi samningur aðila gilda í þrjú ár. Hópbílaleigan taldi með því á sér brotið og höfðaði mál gegn ríkinu til viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna tjóns sem fælist í missis hagnaðar. Í maí 2008 féllst Hæstiréttur á bótaskyldu ríkisins og í desember 2013 var ríkið dæmt til að greiða tæplega 249 milljónir í bætur vegna málsins.

Þær bætur, sem Hópbílaleigunni voru dæmdar, voru vegna tjóns á árunum 2006-2008. Í samningi Vegagerðarinnar og Kynnisferða var hemild til að framlengja hann kysu aðilar svo. Var það gert í tvígang. Í máli því, þar sem dómur féll í gær, hafði Hópbílaleigan stefnt ríkinu til greiðslu bóta fyrir það tímabil.

Í niðurstöðu Hæstaréttar nú segir að Hópbílaleigan hafi átt rétt á bótum úr hendi ríkisins vegna „missis hagnaðar sem [fyrirtækið] hefði notið ef ekki hefði komið til ákvörðunar Vegagerðarinnar 18. október 2005 um að hafna tilboði [þess] í sérleyfisakstur á Suðurnesjum.“ Hin bótaskylda háttsemi ríkisins miðist því við þann dag en ekki 30. desember 2008 þegar Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum framlengdi fyrri samninginn.

Dómurinn taldi einnig ljóst að bótaréttur sá sem Hópbílaleigan hélt fram, vegna áranna 2009 og 2010, væri háður óorðnum atvikum sem urðu mörgum árum síðar. Skilyrði skaðabótaskyldu um sennilega afleiðingu þótti því ekki uppfyllt og ríkið var því sýknað af kröfunni.