Trúverðugleiki eða öfgar

Ástæða er til að fagna því að landeigendur á fyrirhuguðu svæði háspennulínu í Mývatnssveit hafa ákveðið að hefja sig upp úr meðalmennsku þöggunar gagnvart öfgakenndum málflutningi Landverndar og óska eftir aðild að málarekstri samtakanna vegna línulagnar milli Þeistareykja og Húsavíkur. Landeigendur færa trúverðug rök fyrir málstað sínum. Þeir mæla af skynsemi, bera virðingu fyrir náttúru og umhverfi og sýna það í verki.

Hins vegar fæ ég ekki séð skynsemi í öfgum, þráhyggju og kærugleði Landverndar. Dýrmæt náttúran þarf á trúverðugri bandamanni að halda, það segi ég af eigin reynslu sem einn eigenda ferðaþjónustu í Kerlingarfjöllum. Afskipti Landverndar af málum þar eru ekki traustvekjandi en hafa orðið til þess að ég fylgist betur en áður með því hvernig samtökin hegða sér og beita kröftum sínum í öðrum málum, í öðrum héruðum. Flest ber að sama brunni, því miður.

Samfélagið þarf á sterkum innviðum að halda til að ganga sómasamlega og áfallalítið. Öflugt og öruggt dreifikerfi raforku er þar ofarlega á blaði. Landvernd lætur flutningsmál raforku til sín taka og taldi árið 2007 að undirbúningur og framkvæmd mats á umhverfisáhrifum, vegna fyrirhugaðrar iðnaðaruppbyggingar við Húsavík og tilheyrandi línulagnar, væri fullnægjandi og jafnvel til fyrirmyndar. Nú hefur Landvernd snúið við blaðinu, kærir sem mest hún má og setur milljarðaframkvæmdir í uppnám með tilheyrandi tjóni og óvissu, tjóni sem sennilega mun lenda á almenningi á einn eða annan hátt.

Sinnaskipti

Forstjóri Landsnets benti á þessi sinnaskipti Landverndar nýlega á fundi Verkfræðingafélags Íslands um undirbúning verklegra framkvæmda. Formaður Landverndar var á fundinum og brást við ummælunum með því að segja að Landvernd nú væri annar og fjölmennari félagsskapur en 2007 og með aðrar áherslur en þá. Hlálegt er að formanninum tekst ekki einu sinni að fylkja eigin félagsmönnum um áherslur og öfgastefnu forystusveitar sinnar. Landvernd hefur til dæmis staðið fyrir undirskriftasöfnun á Vefnum vegna kærumála félagsins. Þar höfðu á dögunum ríflega 2.000 manns skrifað upp á stuðning við málarekstur Landverndar en í samtökunum eru um 5.000 skráðir félagar. Stuðningurinn svarar því einungis til um 40% „heimafólks“ Landverndar sjálfrar! Formenn í slíkri stöðu ættu að skilja hana sem skýr skilaboð um að hugsa sinn gang.

Fyrir liggur að tilteknir landshlutar þurfa á öflugri tengingu við dreifikerfi raforku að halda. Þar skal nefna helst til sögu Norðausturland og þá eru kostirnir að styrkja Byggðalínuna eða leggja línu yfir Sprengisand. Hvorug leiðin er fær fái Landvernd að ráða ferðinni. Samtökin leggjast gegn raflínu um Sprengisand og lögmaður þeirra, sem reyndar er landeigandi í Öxnadal, beitir sér gegn línulögn um lönd sín.

Hvað er þá til ráða? Nú um stundir eru dísilvélar ræstar til að mæta álags­toppum í raforkukerfinu á Norðausturlandi. Að öðrum kosti verður að skammta raforku í sjálfu orkuríkinu Íslandi. Meiri innflutningur olíu til að framleiða raforku á Íslandi, takk fyrir!

Þannig birtast afleiðingar þessa anga öfgastefnunnar í umhverfismálum. Gagnvart okkur, sem rekum ferðaþjónustu á hálendinu, birtast öfgar Landverndar meðal annars í stöðugu andófi samtakanna í seinni tíð gegn bráðnauðsynlegum endurbótum á Kjalvegi.

Viðhorf samtakanna virðast illu heilli hafa áhrif á fjárveitingavaldið og Vegagerðin fær ekki það sem hún þarf til að gera það sem gera þarf. Álagið á samgöngukerfið eykst stöðugt á sama tíma. Hvað gera ökumenn? Þeir krækja fyrir polla og pytti á leið sinni um Kjöl og afleiðingin verður utanvegaakstur í boði þeirra sem þykjast vilja vernda umhverfið. Náttúruvernd í verki eða hvað?

 

Þessi grein birtist fyrst í Fréttablaðinu.