Kári og 11 prósentin

Kári Stefánsson stendur nú fyrir undirskriftasöfnun í því skyni að framlög ríkisins til heilbrigðismála verði aukin í 11% af þjóðarframleiðslu og verði þannig á pari við það sem þekkist hjá frændþjóðum okkar á Norðurlöndum.

Bandaríkin og 16 prósentin

En hví er markið ekki sett enn hærra og miðað við þau tæp 17% sem Bandaríkjamenn verja til heilbrigðismála? Það væri ekki skynsamlegt því þvert á það sem fólk heldur stafar hinn óheyrilegi kostnaður vegna heilbrigðiskerfisins í Bandaríkjunum af síaukinni þátttöku ríkisins í heilbrigðis­geiranum sem smám saman hefur grafið undan skilvirkni markaðarins á því sviði. Til marks um hve umfangsmikill ríkisrekstur er orðinn í heilbrigðiskerfinu þar vestra má nefna að meðal-Bandaríkjamaður borgar nú meira í skatt vegna heilbrigðisþjónustu en meðal-Norðurlandabúinn. Þróun bandaríska heilbrigðiskerfisins frá fyrirkomulagi þar sem einkarekstur var ráðandi til kerfis sem einkennist æ meir af miðlægum ákvörðunum og kostnaðarþátttöku ríkisins hefur nefnilega leitt til meiri óhagkvæmni en áður voru dæmi um.

Aukum frelsi og samkeppni

Reynsla Bandaríkjamanna bendir til að vægi einkaframtaks í heilbrigðiskerfinu þyrfti að aukast en þá að mestu án niðurgreiðslna sem gjarnan brengla verðvitund neytandans. Slík einkavæðing með tilsvarandi skattalækkunum gæti nefnilega hentað vel í heilsugæslunni sem og á einkastofum sem sinna smærri aðgerðum. Ríkið gæti þá einbeitt sér að stærri aðgerðum og alvarlegri veikindum, hugsanlega með aukinni aðkomu sjálfstæðra tryggingafélaga að því tilskildu að skattar lækki til samræmis.

Átak Kára er á margan hátt lofsvert. Heilbrigðiskerfinu hér á landi hefur hnignað undanfarin ár sem merkja má af gömlum tækjabúnaði, sífelldum vinnudeilum og löngum biðlistum. Því er mikilvægt að setja heilbrigðismál í forgang á næstu misserum. En gætum að einu. Aukin ríkisframlög ein og sér leysa ekki vandann til frambúðar. Á þessu hafa hin norrænu ríkin nú áttað sig. Fyrr en síðar þarf nefnilega að losa um miðstýringuna og yfirbygginguna í heilbrigðiskerfinu og auka þess í stað rými fyrir einkaframtak í fjölbreytilegu samkeppnisumhverfi. Með þeim fyrirvara skrifa ég glaður undir hjá Kára.