Fangar mega fá fjölskylduleyfi

Nokkrir fangar á Íslandi hafa nýtt sér svokölluð fjölskylduleyfi en ný lög um fullnustu refsinga hafa að geyma nýmæli um slík leyfi.

Áður gátu fangar einungis fengið dagsleyfi. Leyfið er allt að tveimur sólarhringum og geta þeir fangar, sem hafa fengið dagsleyfi samfellt í tvö ár og staðist skilyrði þeirra, nýtt sér það. Leyfin mega mest vera fjögur á ári og þurfa níutíu dagar að líða á milli þeirra.

„Þetta er ágætt nýmæli og eitt af þeim nýju verkefnum sem fylgdu lögunum. Þessu er meðal annars ætlað að draga úr neikvæðum afleiðingum langrar innilokunar. Það er nánast engin reynsla komin á þessi leyfi,“ segir Páll Winkel fangelsismálastjóri.

Þrátt fyrir það að leyfið heiti fjölskylduleyfi er ekki skylt að fanginn eigi fjölskyldu til að heimsækja. Að sögn Tryggva Ágústssonar, staðgengils forstöðumanns á Litla-Hrauni, þarf fangi sem fær leyfið að upplýsa um það hvernig hann hyggst verja leyfinu, hvern hann hyggst heimsækja og hvar hann mun dvelja.

„Við þurfum að samþykkja dagskrána og þurfa fangar að bera skírteini sem hefur að geyma upplýsingar um tilgang og skilyrði leyfisins,“ segir Tryggvi og bætir við að yfirleitt hafi dagsleyfi fanga gengið vel. Lítil reynsla sé komin á fjölskylduleyfin en þau hafi einnig gengið vel. „Hér hafa menn farið í dagsleyfi og verið staðnir að því að nýta þau í smygl á lyfjum eða fíkniefnum. En oftast gengur vel.“

Guðmundur Ingi Þóroddsson, formaður Afstöðu, félags fanga, segir fyrirkomulagið gallað enda geti 99 prósent fanga aldrei nýtt leyfið.

„Það að heimila fjölskylduleyfi er auð­vitað frábært í sjálfu sér en þeir sem hlotið hafa allt að tólf ára dóm geta aldrei fengið fjölskylduleyfi. Ástæðan er sú að fangar fá ekki dagsleyfi fyrr en eftir tvö ár en til að fá dagsleyfi þurfa menn að hafa afplánað einn þriðja hluta dóms síns. Ef þú ert með minna en tólf ára dóm þýðir það að þú sért kominn í verndarúrræði þegar þú gætir byrjað að nýta leyfið,“ segir Guðmundur.

Þá bendir Guðmundur á að í ­Noregi, þar sem endur­komutíðni sé lág, séu sambærileg leyfi veitt miklu fyrr og oftar. Þar sé litið á leyfi frá fangelsi sem eitt mikilvægasta úrræðið í aðlögun fanga að sam­félaginu að nýju.

Páll Winkel segir skilyrði fjölskylduleyfisins vera lögbundin og að fangelsisyfirvöld hafi ekki svigrúm til að breyta reglunum með neinum hætti.

Þessi frétt birtist upphaflega í Fréttablaðinu.