Að skreppa saman

Um daginn spurði maðurinn minn hvort við ættum eitthvað að skreppa saman og átti auðvitað við hvort við færum í smá ferðalag. Mér fannst þetta fyndið, ég glotti og svaraði að mig langaði alls ekki að skreppa saman, vildi frekar vera eins stór og sterk eins og ég væri núna.

En auðvitað skreppa menn saman með aldrinum. Færni til hreyfingar, styrkur og úthald minnka smátt og smátt. Kannski minnka kröfurnar til lífsins einnig, það gæti verið. Ef til vill er fólk á efri árum sátt við lakari kjör? Viðhorf stjórnvalda í garð eldra fólksins núna í dag – og undanfarin ár einnig – virðast allavega þannig.

Eru þarfir fólksins á efri árunum virkilega að skreppa saman? Er lífslöngun og ósk um að vera virkur þátttakandi í þjóðfélaginu „að skreppa saman“? Löngun til að læra meira og bæta við sig eða halda við þekkingu og færni? Allt þetta byggist upp á því að eldra fólkið fái tækifæri. Þegar maður er 50 + á hann til dæmis ekki mörg tækifæri til að fá vinnu. Unga fólkið er ódýrara vinnuafl og með nýlegri menntun. En reynslan sem eldra fólkið kemur með er oft ekki metin að verðleikum. Ekki heldur það að eldri starfsmenn séu lausir við baslið við að ala upp börnin, koma sér upp húsnæði og þurfa oftar að tilkynna forföll út af öllu þessu stressi eða veikindi barna. Það er vitað mál að menn skreppa mjög mikið saman þegar þeir hafa ekki lengur hlutverk í lífinu.

Og þegar fólk er þá loksins komið að þeim tímapunkti að fá eftirlaun þá skreppa tekjurnar heldur betur saman. Ég er hrædd um að það muni væntanlega aukast enn ef lífeyrissjóðirnir fjárfesta í einhverjum áhættusæknum verkefnum og tapa á því. Svo mun þjóðin eldast, mun fleiri munu eiga rétt á eftirlaunum og færri afla tekna á móti.

Ef eftirlaunagreiðslurnar eru lágar og heilbrigðisþjónustan minnkar enn þá er mikil hætta á ferðinni. Margir eldri borgarar hafa nú þegar ekki efni á því að kaupa lyf og læknisþjónustu. Við tölum ekki um að gera eitthvað skemmtilegt: Ferðast, fara á námskeið, sækja menningarviðburði eða fara út að borða.

Menn sem hafa unnið allt sitt líf og skilað sínu til þjóðfélagsins ættu að eiga rétt á því að lifa síðustu árin sín með reisn. Allt kostar sitt og helst af öllu þjónustan sem eldra fólkið þarf á að halda.

Rík þjóð eins og Ísland ætti að hafa efni á því!